Tanım
- Dünya, yeryüzü: “yaġız yir yıpar toldı kafur kitip / bezenmek tiler dünya körkin itip” kara yer misk ile doldu, dünya süslenmek ister; “kim kim tilese dünya yanutı bėrür-miz aŋa andın” kim dünya karşılığını isterse ona ondan veririz. Tanıklar: KuTKB
- (Din ile karşıt olarak) dünyalık, dünya malı, geçici hayat: “cefaçı bu dünya cefa ḳıl aŋgar” bu dünya zalimdir, sen de ona cefa et; “neçe artsa dünya baş aġrıġları” dünya(lık) arttıkça baş ağrıları artar; “bu dünya soŋında yügürmek neçe” bu dünyanın ardından koşmak ne zamana dek; “bu kün bar yarın yoḳ bu dünya neŋi” bu dünya malı bugün var yarın yok; “ol taŋrı … şükr dünyada hem aḫiretde” dünyada ve ahirette övgü ona aittir. Tanıklar: KB2AH2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): dünya — yalın hâliyle 295 kez
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (244) →KB Kutadgu Bilig
244 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 64 | yaġız yir yıpar toldı kafur kitip / bezenmek tiler | dünya | körkin itip |
| KB 1032 | tilekimni birdiŋ ḳamuġ arzular / erej | dünya | devlet üküş eḍgüler |
| KB 1172 | mini ardı | dünya | oḳıdı sewe / köŋül birdim erse irikti iwe |
| KB 1236 | telim | dünya | yigli seniŋde oza / ḳodup bardı barça bu ınçıḳ üze |
| KB 1284 | özüŋ otḳa atma bu | dünya | üçün / kişi neŋin alma küçeme küçün |
| KB 1377 | küwezlenme artuḳ kötürme köŋül / ınanç ḳılġu ermez bu | dünya | töŋül |
| KB 1425 | tiriglik yawa ḳılma | dünya | üçün / keçigli turur bolġa emgek küçün |
| KB 1747 | bu | dünyada | baylıḳ tilese özüŋ / köni bol könilik üze tut sözüm |
| KB 2157 | özüŋ | dünya | ‘uḳbi bulayın tise / bu kaç işni ḳoḍma ḳatıġlan usa |
| KB 3002 | negü tir eşitgil bu sartlar başı / öz asġın tilep | dünya | kezgen kişi |
| KB 3088 | cefaçı bu | dünya | cefa ḳıl aŋgar / cefa ḳılsa ötrü yaraşur saŋgar |
| KB 3410 | bu | dünya | içinde bulur bu tilek / ḳalı uḳbi ḳolsa bu ol hem yülek |
| KB 3519 | negü teg öger sen bu | dünya | maŋa / anıŋ ‘aybını men ayayın saŋa |
| KB 3531 | ḳapuġ açtı | dünya | taḳı bir ḳapuġ / ölüm ḳapġı açlur kirür ḫalḳ ḳamuġ |
| KB 3540 | bezenip bu | dünya | özin körkitür / itinmiş kelin teg köŋül yilkitür |
| KB 3563 | bedel ḳıldı ebdal neŋin hem malın / baḳıp ḳoḍtı zahid bu | dünya | ulın |
| KB 3589 | bu | dünya | yaġı ol et öz bir yaġı / bu iki yaġınıŋ yaḍıġlıġ aġı |
| KB 3648 | neçe andaġ erse bu | dünya | hali / açıġ ḳılma özke tiriglik yolı |
| KB 3666 | halal | dünya | bulsa yise ḳazġanıp / çıġayḳa ülese anıŋdın alıp |
| KB 3795 | barı tap kereksiz aḍın artuḳum / bu | dünya | tüpi keḍ üyük ol suḳum |
| KB 3977 | yawuz tise bolmaz bu | dünya | neŋin / yise birse ḫalḳḳa ḳızartsa eŋin |
| KB 4680 | LXVII. OḌĠURMIŞ ÖGDÜLMİŞKE | DÜNYADIN | YÜZ EWRÜP BARIŊA TAPI BOLMAḲIN AYUR / / yanut birdi oḍġurmış aydı bu söz … |
| KB 4711 | ḳanı ol otun it bu | dünya | bulup / yaşıl kökke söndi ḳara ḳuş münüp |
| KB 4732 | özüm koḍtı | dünya | tilek arzusın / tilekim tükendi kesildi sözüm |
| KB 4799 | yüz utru kitergü bu | dünya | salıp / anın bolsa ‘uḳbi bolunġay alıp |
| KB 4809 | tünek ol bu | dünya | müsülman üze / tünekte erej ḳolma köŋlüŋ tüze |
| KB 4968 | toġa keldi örlep çıḳardı yüzin / yaruḳ ḳıldı | dünya | ḳolın hem özin |
| KB 5116 | bu | dünya | işi ḳıldı meşġul mini / bayat tapġıŋa öz tegümez ḳanı |
| KB 5185 | tünek ol bu dünya ay | dünya | begi / tünek içre bolmaz saḳınçta öŋi |
| KB 5322 | bu | dünya | yaġı ol bu nefsiŋ yaġı / bu iki yaġınıŋ yaḍıġlıġ aġı |
| KB 5428 | neçe artsa | dünya | baş aġrıġları / takı artuḳ artar ay ersig urı |
| KB 5749 | özüm | dünya | devlet bolup körmedi / tilek arzularḳa köŋül birmedi |
| KB 5927 | oyun saḳışı ol bu | dünya | işi / aḍaḳın tilese birür bu başı |
| KB 6092 | karaġurma | dünyaḳa | suḳluḳ ḳılıp / ḳalır bu barır sen ökünçün ulıp |
| KB 6135 | diniŋni aġır tut bu | dünyaŋ | uçuz / aġır ḳılġa diniŋ ay bilgi ögüz |
| KB 6169 | aya aç közi suḳ bu | dünya | ḳulı / ölüm suḳlanur kör sini tutġalı |
| KB 6334 | ḳadaşıŋ ḳoḍup ḳaçtı | dünya | neŋin / örüm keḍti arpa yidi öz teŋin |
| KB 6416 | negü ḳılġu teŋri bu | dünya | işi / bu yaŋlıġ törütmiş ay ilçi başı |
| KB 6499 | ḳalı | dünya | ḳolsa yolı uş unu / apaŋ ‘uḳbi ḳolsa izi uş munu |
| KB 6562 | iḍi kiçki | dünya | üküş ardı ḫalḳıġ / ḳayusında men men ne munça sewittim |