Tanım
- Hazırlanmak, donanmak; kendini ve işini düzene koymak: “ölüm kelmez erken ölümke itin” ölüm gelmeden ölüme hazırlan; “usanma yarınlıḳ işiŋni itin” gevşeme, yarınki işine hazırlan; “işiŋni itingil yetürgil bilig” işini düzene koy, bilgiye eriş; “uzun yol yorırḳa itingü kerek” uzun yola çıkan hazırlanmalı; “saŋa barġu erse itingil itig” gideceksen hazırlığını yap; “yaġıḳa börike itinsü tolum” düşmana, kurda karşı zırhını kuşansın; “uzun ḳalġu ermez iş itnip yorı” uzun kalınacak değil, işini hazırlayıp yürü; “sewüg can yuluġlap özüm itneyin” sevgili canımı feda edip kendimi hazırlayayım; “bilig bolmasa er işin itnümez” bilgi olmazsa insan işini düzene koyamaz; “ḳışḳa itin kelse” (DLT) kışa hazırlanıp gelse; “yaġı bolup itinü yaratunu umaduk” (KT) düşman olup kendini düzene koyamadı. Tanıklar: KTKB9DLT
- Süslenmek, bezenmek: “itindi ḳolı ḳaşı kök al keḍip” (bahar) yeşil, kırmızı giyinip süslendi; “başlarınta … hua çeçek itinmiş” (Mait) başlarına çiçek takınmış. Tanıklar: MaitKB
KB’deki itn- (itnip, itneyin, itnür, itnümez) ve Mait’teki itlin- yazımları da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): itin- — yalın hâliyle 6 kez
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (25) →KB Kutadgu Bilig
25 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 69 | yazı taġ ḳır oprı töşendi yaḍıp / | itindi | ḳolı ḳaşı kök al keḍip |
| KB 101 | bu yaŋlıġ topuġḳa | itindi | ajun / yaġı boynı egdi kötürdi özün |
| KB 462 | … ĠIŊA KELMİŞİN AYUR / / bir ay toldı atlıġ er erdi tetig / eşitti bu çawıġ | itindi | itig |
| KB 475 | öziŋe kerekin | itindi | itig / iligke yüz urdı bu bilge tetig |
| KB 1278 | … EMİŞİN AYUR / / köŋül til köni tut bayatḳa tapın / usanma yarınlıḳ işiŋni | itin | |
| KB 1366 | ölüm tutmaz erken oḍun ay ilig / işiŋni | itingil | yetürgil bilig |
| KB 1370 | ölüm kelmez erken ölümke | itin | / tiriglik öḍinde tapuġ ḳıl tapın |
| KB 1429 | bularnı saḳınġıl ölümke | itin | / ökünme yarın bu ḳara yir ḳatın |
| KB 1473 | oḳıġçı kelürke anunġu kerek / uzun yol yorirḳa | itingü | kerek |
| KB 1474 | ölümdin ḳutulġu yarı yoḳ bilin / ölümke | itingil | kerekiŋ alın |
| KB 2028 | saḳ er tutçı | itnip | usalıġ busar / usal bolmaġınça yaġıġ kim basar |
| KB 2790 | uḳuş bolmasa er özin tutnumaz / bilig bolmasa er işin | itnümez | |
| KB 3186 | saŋa barġu erse | itingil | itig / munu men özümdin bitiyin bitig |
| KB 3540 | bezenip bu dünya özin körkitür / | itinmiş | kelin teg köŋül yilkitür |
| KB 3558 | barıġlıḳa birmez biliglig köŋül / keliglike | itnür | uḳuşluġ amul |
| KB 3631 | bu bulmış künüŋ barı ḳılma yawa / ölümke | itingil | tapuġ ḳıl iwe |
| KB 3758 | bu tört neŋ maŋa bir saŋa tapnayın / sewüg can yuluġlap özüm | itneyin | |
| KB 4102 | telim sözni eştip eşitmez | itin | / közün körmişiŋni yetürgil ḳatın |
| KB 5139 | saŋa tegdi emdi bu beglik ḳurı / uzun ḳalġu ermez iş | itnip | yorı |
| KB 5232 | bezenip kör | itnip | köŋülüg alır / köŋül birdiŋ erse yüz ewrer barır |
| KB 5594 | yaġıḳa börike | itinsü | tolum / aḍaşḳa bolup öz yaġılsa ölüm |
| KB 5698 | itingü | kerek men yarınḳı itig / itilse yarınḳı işim ay tetig | |
| KB 6083 | bu kün yatma emge işiŋni | itin | / keçer emgekiŋ sen köçerde unıt |
| KB 6625 | yadım tü çiçek teg yıḍı kin burar / ötündüm men | itnü | tükettim tura |
| KB 6633 | saŋa ma | itindi | bezenip küler / ayı sekme azraḳḳına ḳatġura |