İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

can isim

103 geçiş 19 biçim 3 eser KBKuTAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Can, ruh, hayat: “yuluġ ḳıldı malı teni canını” malını, bedenini, canını feda etti; “aḳı ol yuluġ ḳılsa canın tenin” cömert, canını ve bedenini feda edendir; “siziksiz ölüm bir kün aḫır kelir / tirilmiş bu canlıġ canın alġalır” ölüm şüphesiz bir gün gelir, dirilmiş bu canlının canını alır; “sewüg neŋ bu can canda yigrek sewüg” sevgili şey bu candır, candan daha sevgili (bir şey yoktur). Tanıklar: KB4
  2. (Kur’an çevirisinde) ruh: “anlar kim canlar aldı olarnıŋ ferişteler” meleklerin canlarını aldığı kimseler; “ḳaçan … çıḳsa canları olar kafirler” canları kâfir olarak çıkınca; “arıġ Can yaʿni Cibril” Kutsal Ruh, yani Cebrail. Tanıklar: KuT3
  3. Sevgi ve hitap sözü: “ay can” ey can(ım), ey sevgili; “‘aziz cannı bek tut” aziz canı sıkı koru. Tanıklar: KB2

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

canın ve canıŋ ayrı madde olarak kalmıştı; burada toplandı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): can — yalın hâliyle 86 kez

Çekimli biçimler (18):

AH Atebetü’l-Hakâyık

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 43–44 şahım mėdhı birle bezeyin kitab oḳıġlı kişiniŋ sevinsün canı

Aynı gövdeden maddeler

“can” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).