Tanım
- Kötü, fena; (isim) kötü kişi, kötülük: “kerek beg kerek ḳul ne eḍgü isiz” ister bey ister kul, iyi ya da kötü; “isizdin küḍezgil ula eḍgüke” kötüden koru, iyiye ulaştır; “vefa er ḳılur ol isizler cefa” (iyi) insan vefa gösterir, kötüler eziyet eder; “isizmü saŋa yig azu eḍgümü” sana kötü mü iyidir yoksa iyi mi; “ḳamuġda isizrek yaġı bu turur” düşmanların en kötüsü budur; “isizke yavuma isiz ṣuhbėti” (AH) kötüye yaklaşma, kötünün sohbeti (seni kötü eder); “isiz ajun ḳaldı-mu” (DLT) kötü dünya mı kaldı; “ırġag tartar isiz erdimiz” (Mait) … kötü kişilerdik. Tanıklar: MaitKB5DLTAH
- “isizük” kötülük: “isizük yanutı bolur ay yigit” ey genç, kötülüğün karşılığı olur. Tanıklar: KB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): isiz — yalın hâliyle 177 kez
Çekimli biçimler (16):
Bağlamlar
Bütün geçişler (8) →AH Atebetü’l-Hakâyık
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 145–148 | ne kim kelse erke tilindin kelür tilindin kim eḍgü kim | isiz | bolur eşit büt bu sözke ḳamuġ taŋda tėn turup tilke yüknüp tazarru‘ ḳılur |
| AH 333–336 | isiz | ḳılġan erke sen eḍgü ḳıla kėrėmniŋ başı bu erür keḍ bile ėgėr kelse erdin … | |
| AH 373–376 | eren ḫayrı şėrri küsep keçmez ol | isiz | eḍgü işke yanut kiçmez ol aya eḍgü umġan isizlik ḳılıp tiken eḍlegen er üz … |
| AH 377–380 | işi eḍgü bolsa er eḍgü bolur er iş eḍgüsindin üküş ḫayr bulur | isizke | yavuma isiz ṣuhbėti sini terkin isiz ḳılıḳlıġ ḳılur |
| AH 377–380 | … şi eḍgü bolsa er eḍgü bolur er iş eḍgüsindin üküş ḫayr bulur isizke yavuma | isiz | ṣuhbėti sini terkin isiz ḳılıḳlıġ ḳılur |
| AH 377–380 | … ur er iş eḍgüsindin üküş ḫayr bulur isizke yavuma isiz ṣuhbėti sini terkin | isiz | ḳılıḳlıġ ḳılur |
| AH 385–388 | bu kün bu ajunda kişilik | isiz | ḳanı ḳança bardı kişilik isiz vėfa köli suġlup ḳurup yularlı cėfa toldı ta … |
| AH 385–388 | bu kün bu ajunda kişilik isiz ḳanı ḳança bardı kişilik | isiz | vėfa köli suġlup ḳurup yularlı cėfa toldı taştı teŋizdin eḍiz |
Aynı gövdeden maddeler
“isiz” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).