Tanım
- (Budist metinlerde, Sanskritçe cakravartin) dünyayı yöneten ideal hükümdar, ‘tekerlek çeviren’ cihan hükümdarı; çoğu kez “ėlig ḳan” ya da “ḫan” ile: “çaḳravart ėlig kan ornıŋa olurġuluġ tigin” cihan hükümdarının tahtına oturacak prens; “şanki çaḳravart ėlig kan yėti erdnisin ıdalap” Şankha cihan hükümdarı yedi mücevherini bırakıp; “çakravart ḫan-lar-nıŋ törüsi” cihan hükümdarlarının töresi; “altun didim-lıġ çakravrt 王-larḳa” altın taçlı cihan hükümdarlarına. Tanıklar: Mait3ShoR2
çaḳravarts, çaḳrvrt, çakiravrt, çakravrt yazımları da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): çaḳravart — yalın hâliyle 12 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- çaḳravart 10 (Mait) · çakravart 2 (ShoR)
Çekimli biçimler (8):
Bağlamlar
Bütün geçişler (30) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
26 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.003.06–10 | ç(a)ḳr(a)v(a)rt | ėlig kan ornıŋa olurġulug tigin öge atıŋa abişıḳ kılmış bėş ajun tınlıglar … | |
| Mai.Tek.038.37–41 | … olar munuŋ adaḳınta eŋitgeli yüküngeli tegim erürler ol savag ėşidip şanki | çkrvirt | ėlig yėti erdnisi kamag çmbudvip uluş--taḳı ėligler begler birle |
| Mai.Tek.050.13–16 | meniŋ oġullug erdnim burkan kutın bulup nomlug tilgen tevirmiş şanki | çaḳr(v)rt | ėlig kan başın sekiz tümen tört mıŋ ėligler begler arşidati puranı başlap |
| Mai.Tek.051.37–38 | ol oġurka şanki | ç(a)ḳr(a)v(a)rt | ėlig kan bizni kodup ıdalap toyın boltı.. |
| Mai.T-11.3a.17–24 | … (a)ḫlar bėrle ḳarnınta kirür tüşe<se>r .. ol işliler tört uluş üz-e erklig | çkrwrt | ilig ḫan bolġu-luḳ oġul toġ[u]rur .. |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.1.2.2/9–19 | … 登 | | | oron-qa aġtınıp at-qa atl[anıp]// ///l’ry yaraġ-ları éyin 灌 | | | | çakravart | ḫan-lar-nıŋ törüs[i]/// ///ayançıŋlıġ 磨 yér-ke tireyü磨 yançıp 大 | | | arto … |
| Sho.Rosia 7.2 /147–150 | ’wtl[/// alḳu] ḳası ḳadaşı 発願得作 küsüş ötgil bulġalı | ç(a)kra[vart | ḫanıġ /// sen inçip] ögüŋin baġıl têp 謂 söz-ledi 有何 negü ḳılur [///sn amtı … |
| Sho.Rosia 8.3 /59 | altun didim-lıġ | çakravrt | 王 -larḳa sanlġ/bolur erser. |
| Sho.Rosia 8.3 /98 | 心 üze 進 | çakiravrt | 王 -lar bolu :: |