Derlem sözlüğü · madde
aḳın isim
Tanım
- Sel, akıntı: “aḳtı aḳın möŋreşü” sel böğürerek aktı; “ıḍḍımız olar üze ḳaçu aḳını” üzerlerine bent selini gönderdik; “közde aḳıttı aḳın” gözünden (yaş) seli akıttı. Tanıklar: KuTKBDLT
- Mecazen bolluk: “buyan edgü ḳılınçlıġ aḳın” sevap ve iyi iş seli. Tanıklar: ShoR
BK’deki “alp şalçı aḳın binip” ak (at) + belirtme ekidir.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aḳın — yalın hâliyle 19 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- aḳın 11 (DLT, DK, KB, Sukh) · akın 7 (EÇS, BK) · aqın 1 (ShoR)
Çekimli biçimler (2):
Bağlamlar
Bütün geçişler (13) →DLT DLT’deki Türkçe parçalar
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT III, 398 | Ördi bulıt ıŋraşu / Aḳtı | aḳın | möŋreşü / Ḳaldı boḍun taŋlaşu / Kükrer taḳı maŋraşur |
| DLT III, 39 | Ḳuydı bulıt yaġmurın / Kerip tutar aḳ torın / Ḳırḳa ḳoḍtı ol ḳarın / | Aḳın | aḳar eŋreşür |
| DLT 1, 96 | Yay yarupan ergüzi / Aḳtı | aḳın | munduzı / Tuġdı yaruḳ yulduzı / Tıŋla sözüm, külgüsüz |
| DLT I, 376 | Tutçı yaġar bulıtı altun tamar arıġ / Aḳsa anıŋ | aḳını | ḳandı meniŋ ḳanıġ |
| DLT III, 61 | Tawar yıġıp suw | aḳın | indi saḳın / Ḳorum kipi iḍisin ḳodı yuwar |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.1.2.2/9–19 | … er高 /// /// [tarıġlaġ]-ta [yaġ]m[u]r yaġmış [t]eg …… buyan edgü qılınç-lıġ | aqın | /// /// [ed-i] tavar-ı üklip atı küüs-i aşılıp …… yéter nirvan-lıġ tüş-üg/ … |
| Sho.Rosia 7.2 /366 | [///] köl-ler kiçig | aḳın-lar | ḳudun-lar :: |
| Sho.Rosia 8.3 /49 | aḳın-lar | ḫan-ı 大 taloy-nuŋ 成 -sıŋa. |
KB Kutadgu Bilig
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarBK Bilge Kagan Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 3 | (a)lp ş(a)lçı: | (a)kın | : bin(i)p : opl(a)yu t(e)gdi : (a)z (e)lt(e)b(e)r(i)g : tutdı : |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 33/37b2 | 16 yüz ewürdiler ıḍḍımız olar üze ḳaçu | aḳını | tegşürdimiz olarḳa bustanlar içre iki bustan yėmişlig tiken yılġun turur t … |
Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II S-3–5 | … yaşın yaltrıḳın teg taḳı tor osuġluġ ḳorḳınçsız : bilge biliglig torın tuz: | aḳın | alḳu buz:mış erür:ler: |
Aynı gövdeden maddeler
“akın” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).