Derlem sözlüğü · madde
artat- fiil
Tanım
- Bozmak, yıkmak, heba etmek: “nelük köŋlüŋi artatur sen özüŋ” gönlünü neden kendin bozuyorsun; “on edgü ḳılınçlıġ yolug artaturlar” on iyi işin yolunu bozarlar; “buzma, artatma” yıkma, bozma; “artatmaŋ ʿamelleriŋizni” amellerinizi boşa çıkarmayın. Tanıklar: Mait2KuT
- Bozgunculuk etmek: “yer içinde artatur” yeryüzünde bozgunculuk eder. Tanıklar: KuT
- “artatġuçı” bozan: “bütmiş işig artatġuçılar” bitmiş işi bozanlar. Tanıklar: Mait
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): artat- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (28) →KB Kutadgu Bilig
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 1082 | nelük tilde körksüz yorır bu sözüŋ / nelük köŋlüŋi | artatur | sen özüŋ |
| KB 2284 | yüreksiz kişiler çerig artatur / çerig artasa er erig | artatur | |
| KB 2847 | közi suḳ kişi aşḳa suḳluḳ ḳılur / elig tegrür aşḳa aşıġ | artatur | |
| KB 4706 | ḳalı ḳutsuz erse kişig tumlıtur / ḳarılıḳ öḍinde ḳılınç | artatur | |
| KB 5525 | elig tarlıḳı bolsa eḍgü yime / ḳılınç | artatur | kör muŋadıp bu ma |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.047.06–10 | ilki--deki ç(a)ḳr(a)v(a)rt ėlig kanlar turġurmış çhşaptlıg tor neŋ buzma | artatma | teŋri yėrinte barġu yolug aç üç tamu yolın tutġıl men barıp toyın dıntar b … |
| Mai.Tek.057b.06–07 | on edgü kılınçlıg yolug | artat(ur-) -lar | erdi.. |
| Mai.Tek.069.13–16 | … rin suvın baġın borluḳın erin atın oḳlatdımız.. seŋrem sanlıg edin tavarın | artattımız | aymandımız açınmadımız.. |
| Mai.Tek.083.19–23 | kim yėme adın kişiniŋ tapıġın uduġın alıp iş bütür--meserler bütmiş işig | artatġuçı--lar | .. bu munça türlüg tsuylug yazuḳlug tınlıglar alku raurap tamuda tuġarlar.. |
| Mai.Tek.111.16–28 | ... buḳanlar yarlıġı arıg çhşa(ptıg) sıġalı | artatġalı | saḳınmadı(lar) inçip bėş çöbik yavlaḳ ü(dler) birle soḳuşup yek içge(k) .. … |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 27/42a1 | … utı toḳuşurlar taŋrı birle yalavaçı birle yorıyur ḳatıġlanurlar yer içinde | artatur | ; bütünlükin öldürülgeler azu asılġalar azu kesilgeler eligleri hem aḍaḳlar … |
| Ku. T. 28/48b3 | … nu erdimiz ʿayallar olarda kiḍin helak mu ḳılur sen bizni anıŋ bir[le] kim | artatġanlar | / yaraġsız ḳılıġlılar |
| Ku. T. 28/61a1–2 | 200 eger | artatmaḳ | tilese yekdin artatmaḳ sıġınġıl taŋrıḳa ol eşitgen bilgen ol |
| Ku. T. 28/61a1–2 | 200 eger artatmaḳ tilese yekdin | artatmaḳ | sıġınġıl taŋrıḳa ol eşitgen bilgen ol |
| Ku. T. 37/22b3 | 33 ey anlar kim taptılar boyun suŋ taŋrıḳa hem boyun suŋ yalavaçḳa hem | artatmaŋ | ʿamelleriŋizni |
IB Irk Bitig
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 59 | yılka t(ė)gmişig yıdıtm(a)yın, (a)yka t(ė)gmişig | (a)rtatm(a)yın | , / (ė)dgüsi bolzun tėr. |
Huast Huastuanift
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II Y. 59-7–14 | … zun-tonluġ-ḳa yaztım yaŋıltım erser .. azo v(a)rḫarda şakimun burḫan yėrin | artatdım | erser .. yaza yaŋılu yekke içkekke yılḳıḳa yaztım yaŋıltım erser .. közüm … |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 7.2 /207 | /// ozu yarlıḳazun] asurı-tın têp 破壊諸闇冥 alḳu ḳar(a)ŋġu ḳararıġ[-ıġ buzup | artatıp | :: |