Tanım
- Küçümsemek, hor görmek; büyüklenip ezmek: “orun birdim erse basındıŋ mini” sana yer verdim de beni hor gördün; “basınma begiŋni” beyini küçümseme; “körüşse basınur körügli ḳaraḳ” (düşmanla) görüşürse gören göz (onu) hafife alır. Tanıklar: KB3
- Zorla almak, el koymak: “v(i)rhar saŋram sanlıg seŋıḳ edin tavarın basınıp kuntumuz” manastıra ait malı mülkü zorla alıp gasbettik. Tanıklar: Mait
- Ezilmek, yılmak: “az tėyin ne basınalım” az diye neden yılalım. Tanıklar: T
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): basın- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (9) →KB Kutadgu Bilig
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 646 | tapuġsuz aġırlap açındım sini / orun birdim erse | basındıŋ | mini |
| KB 652 | tutuzmadımu kör saŋa bil başıŋ / | basınma | begiŋni küḍezgil başıŋ |
| KB 655 | baḳa körse begler küyer ot sanı / | basınsa | üzer baş sorar öz ḳanı |
| KB 2368 | körüşmez yaġınıŋ küsi keḍ yıraḳ / körüşse | basınur | körügli ḳaraḳ |
| KB 4085 | ay begler aġırlap beḍük bolmış er / | basınma | begiŋni beḍük tut aġır |
T Tunyukuk Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T 32 | üküş t(ė)y(i)n : n(e)ke ḳoorḳuur biz : (a)z t(ė)y(i)n : ne | b(a)s(ı)n(a)l(ı)m | : / t(e)g(e)l(i)m tid(i)m : t(e)gd(i)m(i)z : yulıd(ı)m(ı)z : (ė)kinti küün … |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.070.57–60 | … ıglar bolup kentü erkimizte ötrü v(i)rhar saŋram sanlıg seŋıḳ edin tavarın | basınıp | kuntumuz.. |
Aynı gövdeden maddeler
“basın” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).