Tanım
- Bilgi; bilgili kişi, bilgin (KB’de çoğunlukla hitapta): “yarutmaz anıŋ bilgi yatsa yılın” (söylemezse) bilgisi yıllarca yatsa da parlamaz; “iḍi yaḳşı aymış bügü bilgi kiŋ” bilgisi geniş bilge pek güzel söylemiş; “ḳoḍu birgü ançan ay bilgi batıġ” ey bilgisi derin olan, onu hemen bırakmalı; “bilgi maŋa teŋeşti” bilgide bana denk oldu; “tavarsızḳa bilgi tükenmez tavar” malı olmayana bilgi tükenmez maldır; “biliglig çıḳarmasa bilgin tilin” bilgili, bilgisini dille ortaya koymazsa; “tükel bilge bilgi” her şeyi bilen bilgi. Tanıklar: KB4DLTAH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bilgi — yalın hâliyle 69 kez
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (78) →KB Kutadgu Bilig
70 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 214 | biliglig çıḳarmasa | bilgin | tilin / yarutmaz anıŋ bilgi yatsa yılın |
| KB 1727 | biliglig bilig birdi | bilgin | köre / köni çın kişi bolsa közke süre |
| KB 3382 | ne eḍgü bilig birdi | bilgi | ḳoyuġ / oġul ḳız atı erke kitmez oyuġ |
| KB 4691 | ne eḍgü bilig bėrdi | bilgi | ögüz / eşitgil munı sen aya köŋli tüz |
| KB 5470 | aġırladı birdi bu beglik saŋa / munıŋ şükri ḳılġıl ay | bilgi | kiŋe |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT III, 393 | Meniŋ bile keŋeşti / | Bilgi | maŋa teŋeşti / Eren bile süŋüşti / Alplar başın ol yuwar |
| DLT I, 51 | Alġıl öġüt mendin oġul erdem tile / Boyda uluġ bilge bolup | bilgiŋ | ula |
| DLT I, 467 | Bulġaḳ üküş bolsa ḳaçan | bilgiŋ | yiter / Yaŋşaḳ telim sayrap anıŋ tamġaḳ ḳatar |
Abh Abhidharma (Shogaito)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 432–434 | bu söz-legüçi -te uḳıdġalır üçün tükel bilge | bilgi-niŋ | tıdıġ-sız tuduġ-suz erdüki üz-e yöründek boldaçı-sın biligsiz-ke anın adam … |
| Abh.Sho. 741 | ulatı alḳu adaḳanġu-lar-ıġ adḳandaçı bilge | bilgi | . |
| Abh.Sho. 1493–1494 | … g-ler üz-e tėgüçi sav üz-e uḳıdur tŋri burḫan-nıŋ tıdıġ-sız tuduġsuz bilge | bilgin | . |
AH Atebetü’l-Hakâyık
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 125–128 | biliglig sözi pėnd nasihat ėdėb biligligni ögdi ‘acėm hėm ‘arab tavarsızḳa | bilgi | tükenmez tavar nėsėbsızḳa bilgi yirilmez nėsėb |
| AH 125–128 | … biligligni ögdi ‘acėm hėm ‘arab tavarsızḳa bilgi tükenmez tavar nėsėbsızḳa | bilgi | yirilmez nėsėb |