Tanım
- Dünya, yeryüzü: “yaġız yir yıpar toldı kafur kitip / bezenmek tiler dünya körkin itip” kara yer misk ile doldu, dünya süslenmek ister; “kim kim tilese dünya yanutı bėrür-miz aŋa andın” kim dünya karşılığını isterse ona ondan veririz. Tanıklar: KuTKB
- (Din ile karşıt olarak) dünyalık, dünya malı, geçici hayat: “cefaçı bu dünya cefa ḳıl aŋgar” bu dünya zalimdir, sen de ona cefa et; “neçe artsa dünya baş aġrıġları” dünya(lık) arttıkça baş ağrıları artar; “bu dünya soŋında yügürmek neçe” bu dünyanın ardından koşmak ne zamana dek; “bu kün bar yarın yoḳ bu dünya neŋi” bu dünya malı bugün var yarın yok; “ol taŋrı … şükr dünyada hem aḫiretde” dünyada ve ahirette övgü ona aittir. Tanıklar: KB2AH2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): dünya — yalın hâliyle 295 kez
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (265) →KB Kutadgu Bilig
244 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 64 | yaġız yir yıpar toldı kafur kitip / bezenmek tiler | dünya | körkin itip |
| KB 2157 | özüŋ | dünya | ‘uḳbi bulayın tise / bu kaç işni ḳoḍma ḳatıġlan usa |
| KB 3589 | bu | dünya | yaġı ol et öz bir yaġı / bu iki yaġınıŋ yaḍıġlıġ aġı |
| KB 4799 | yüz utru kitergü bu | dünya | salıp / anın bolsa ‘uḳbi bolunġay alıp |
| KB 5927 | oyun saḳışı ol bu | dünya | işi / aḍaḳın tilese birür bu başı |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
18 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/12b2 | … et-özke ölmek meger taŋrı yarlıġı birle bitig zamanberilmiş kim kim tilese | dünya | yanutı bėrür-miz aŋa andın kim kim tilese aḫiret yanutı bėrür-miz aŋa andı … |
| Ku. T. 26/90b3 | 134 kim kim tileyür erse | dünya | yanutı taŋrı üskinde dünya yanutı hem aḫiret yanutı erür taŋrı eşitgen kör … |
| Ku. T. 28/32b1 | 156 bitigil bizke bu | dünya | içinde eḍgülük hem aḫiretde biz yandımız saŋa. aydı taŋrı: meniŋ ḳınım teg … |
| Ku. T. 29/60b3 | … ıŋ malları ʿayalları bütünlükin tileyür taŋrı kim ḳınasa olarnı anıŋ birle | dünya | içre taḳı çıḳsa özleri olar kafirler |
| Ku. T. 34/85b1 | … rım anlar kim taptılar ḳorḳuŋlar iḍiŋizdin anlarḳa kim eḍgülük ḳıldılar bu | dünya | içre eḍgülük taŋrı yeri kėŋ erür anıŋ üçün tükel bėrlür sergenlerke yanutl … |
AH Atebetü’l-Hakâyık
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 181–184 | bu | dünya | soŋında yügürmek neçe ḫasis neŋdin ötrü tip özüŋ küçe nelük malḳa munça kö … |
| AH 189–192 | bu | dünya | neŋindin yigü keḍgülük al artuk tileme vėbal yüḍgülük tarıġlıḳ tip aymış a … |
| AH 197–200 | bu kün bar yarın yoḳ bu | dünya | neŋi meniŋ timişiŋ neŋ aḍınlar oŋı ḳamuġ tolġan irlür tükel eksiyür ḳamuġ … |