Tanım
- Had, sınır, ölçü; “haddin keç-” haddi aşmak: “kim kim ḳılsa ol haddin keçmek küçün” kim bunu haddi aşarak, zorbalıkla yaparsa; “üküş olardın … yer içinde haddin keçgenler” onlardan çoğu yeryüzünde haddi aşanlardır; “ḳorḳar-miz haddin keçse biziŋ üze” bize karşı haddi aşmasından korkuyoruz; “ḳamuġ neŋke ḫad ol teŋi belgülüg” her şeyin sınırı, ölçüsü bellidir. Tanıklar: KuT3KB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ḫad — yalın hâliyle 1 kez
Çekimli biçimler (1):
Bağlamlar
Bütün geçişler (13) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/8a3 | 30 kim kim ḳılsa ol | haddin | keçmek küçün her-ayine munu kigrür-miz anı otḳa erür ol taŋrı üze asan |
| Ku. T. 27/40b2 | … vaçlarımız belgülüg belgüler birle yana üküş olardın anda kidin yer içinde | haddin | keçgenler |
| Ku. T. 31/47a2–3 | 45 aydılar: iḍimiz biz ḳorḳar-miz | haddin | keçse biziŋ üze azu boynaġuluḳ ḳılsa |
| Ku. T. 34/23a3 | 30 ermez bizke üze hüccet kendü erdiŋiz boḍun | haddin | taş boynaġu |
| Ku. T. 35/42b3 | … ıḍmaz taŋrı anda kiḍin yalavaç. mundaġuḳ ḳışrur taŋrı ol kimerseni kim ol | haddin | keçti şek tutġan |
KB Kutadgu Bilig
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 4982 | ḳamuġ neŋke | ḫad | ol teŋi belgülüg / teŋinde keçürme işiŋ ay külüg |
Aynı gövdeden maddeler
“had” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).