Tanım
- Araştırmak, soruşturmak; aramak: “tüpiŋe tegü irte artuḳ ayıt” köküne kadar araştır, iyice sor; “eşitgil sözüg irte yalġan çınıġ” sözü dinle, yalanı doğruyu araştır; “erende ḳayu ol tükel irtegü” erler arasında kusursuz olan hangisidir, araştırılmalı; “barıŋlar irteŋler yusufdın” (KuT) gidin, Yusuf’u arayın; “keçmiş öḍüg irtedi” (DLT) geçmiş zamanı aradı; “tün kün keçip irtelür” gece gündüz geçerek aranır; “tėfavütleri yoḳ öte irtese” (AH) iyice araştırılsa farkları yoktur. Tanıklar: KuTKB3DLT2AH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): irte- — yalın hâliyle 2 kez
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (11) →KB Kutadgu Bilig
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlarDLT DLT’deki Türkçe parçalar
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 245 | Köŋlüm için örtedi / Bütmiş başıġ ḳartadı / Keçmiş öḍüg | irtedi | / Tün kün keçip irtelür |
| DLT I, 245 | … üm için örtedi / Bütmiş başıġ ḳartadı / Keçmiş öḍüg irtedi / Tün kün keçip | irtelür | |
| DLT III, 355 | [Biz) taŋ ata yortalım / Budraç ḳanın | irtelim | / Basmıl begin örtelim / Emdi yigit yumulsun |
| DLT I, 272 | Yıġlap udu artadım / Baġrım başın ḳarladım / Ḳaçmış ḳutuġ | irtedim | / Yaġmur kipi ḳan saçar |
AH Atebetü’l-Hakâyık
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 289–292 | … n men anıŋ cėvabın kese ata bir ana bir uyalar bu ḫalḳ tėfavütleri yoḳ öte | irtese | |
| AH 321–324 | bütün ḳılḳı fi‘lin öte | irtegil | kėrėm kimde erse anı er tigil yimişsiz yıġaç teg kėrėmsiz kişi yimişsiz yı … |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 30/7a3 | 87 ey oġlanlarım barıŋlar | irteŋler | yusufdın anıŋ ḳadaşındın umınçşız bolmaŋlar taŋrınıŋ rahmetindin kim ol um … |
Aynı gövdeden maddeler
“irte” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).