İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

açar

27
geçiş
10,0
milyonda
10.207.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
15
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Abhidharma (Shogaito)125,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig15203,9
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi72,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
Abh D 0,00
KuT D 0,00
KB D 0,73
AH D 0,00
DK D 0,00
EÇS D 0,63

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: açar) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳapuġ36310,099,221,7332,5
tapuġ616010,048,872,4462,2
ḳut31299,308,181,7328,2
yol46697,566,221,9726,7
birer32.6815,183,811,6110,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“açar” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (27) →
DK IX 19 … hina 'āṣi olanuŋ işi rast gelmez aru köŋülde pas olsa şarab açar sen gideli ḫanum arḳurı yatan ala ṭaġlaruŋ avlanmamışdur av …
KB 945 seza ol saŋa kim tapınsa tapuġ / sezaḳa tapınsa açar ḳut ḳaput
Mait … . üç [ta]mu . . . tuyur tŋri yėriŋe nirwanḳa barġuluḳ yoluġ açar ayu birer . .
KB 596 meniŋdin açıġ bolsu sindin tapuġ / tapuġ bolsa ötrü açar ḳut ḳapuġ
EÇS IX Y256a … yüp o kaddi bâlâ minâre-i ulyâdan kendüyü pertâb edüp gözün açar. Kendüyi şâm'da bulup uryân olur, ulu sultân idi.
KB 1335 bu iki ḳılıḳtın ıḍuḳ ḳut ḳaçar / ol erke çıġaylıḳ yolını açar
KB 2490 törü hem toku öŋdi yinçke tapuġ / uluġ hacib itse açar yol ḳapuġ
AH 221–224 niḳab kötrür ajun birer yüz açar yazar ḳol ḳuçar teg yana terk ḳaçar yayınḳı bulıt teg ya tü …
EÇS IX Y164a … pularından metîn ü mühkemdir. Ve her birinde birer bevvâbân açar kapar. Ve her şeb cümle sokaklarında kûçe-be-kûçe kanâdîlle …
KB 1202 … ün ol bu dünya keligli keçer / yigen yil büke teg yir erken açar