İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

aḳar

38
geçiş
14,1
milyonda
7.712.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek1217,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)2196,4
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası21551,3
Kutadgu Bilig795,2
DLT’deki Türkçe parçalar31.034,1
Dede Korkut Kitabı392,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,00
Mait D 0,00
ShoR D 0,33
KuT D 0,74
KB D 0,63
DLT D 0,49
DK D 0,29

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: akar) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
arıḳlar192313,3212,844,36325,4
astınıda8912,4512,952,83139,4
cavidaneler81912,1711,872,83119,8
kigrür51311,6511,742,2473,7
bustanlarḳa4411,6113,122,0072,8
uştmahlarḳa4411,6113,122,0072,8
uştmahlar41011,4211,792,0059,3
astında3311,2313,121,7354,6
bustanlar3711,0911,891,7345,0
suw3689,868,611,7330,0
olarnı32138,616,971,7223,1

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“aḳar” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (38) →
KB 669 aḳar suw yorıḳ til bu ḳut turmadı / ajun tezginürler yorıp tınma …
KuT T. 38/85b3 … urḳa kim tapsa taŋrıḳa ḳılur eḍgülük kigrür anı uştmahlarḳa aḳar astında arıḳlar cavidaneler anıŋ içinde rastlıḳ üze körklüg …
Sek (Ib) bolur et’özi alḳu yiriŋ aḳar tökülür yarsınçıġ bolur et’özi
KB 1049 inigli aḳar ol aġıġlı iner / yaruġlı tunar ol yorıġlı tınar
KuT T. 30/37a3 … kemiştiler yer içinde bekümiş taġlar ta yoḳatmasun sizlerni aḳar arıḳlar yollar bolġay kim sizler köni yolḳa köngey sizler
KuT T. 34/90b1 … ilerindin olarḳa kötrümler üstünlerinde kötrümler turġurmış aḳar astınıda arıḳlar taŋrınıŋ vaʿdesi ḫilaf ėtmez taŋrı vaʿdeḳa
KuT T. 38/14b1 … ḳavi ḳıldı olarnı ruh birle andın kigrür olarnı uştmahlarḳa aḳar anıŋ astınıda arıḳlar mengü ḳalıġlılar anıŋ içinde ḫoşnud ė …
KuT T. 37/38a2 … im boyun susa taŋrıḳa hem yalavaçıŋa kigrür anı bustanlarḳa aḳar astnıda arıḳlar kim yüz ewürse ḳınayur anı açıġ ḳın birle
KuT T. 29/52a1 … de ḳıldı taŋrı müʾminlerḳa müʾmin uraġutlarḳa bustanlar kim aḳar astınıda arıḳlar cavidaneler anıŋ içinde turġu arıġ ėwler t …
KuT T. 28/15a1 133 Iḍtımız olar üze aḳar suwnı çekürgeni yaḍaġ çekürge hem baḳalar hem ḳannı üḍürmiş …