İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

altın

43
geçiş
15,9
milyonda
6.928.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
28
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek1217,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)19877,4
Uigurica I-IV3475,3
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)2196,4
Kutadgu Bilig454,4
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi145,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,00
Mait D 0,75
U D 0,29
ShoR D 0,00
KB D 0,24
EÇS D 0,68

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: altın) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
üstün193912,8911,904,36287,8
yalaŋuḳ42111,0010,552,0051,3
teŋri73619,157,252,6356,7
tŋri63698,906,992,4346,5
bin412.2673,411,351,222,7
ve7147.9190,63-1,43-4,4810,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“altın” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (43) →
KB 137 bularda eŋ altın bu yalçıḳ yorır / yaşıḳ birle utru baḳışsa tolır
EÇS X Y29a … ını kabûl edüp bir şedîd âdemi subaşı edüp ol âdem Mısır'ın altın üstüne getirir. Meğer bir müdebbir ü mubassır ve ferâset sâ …
Mait … ltunluġ ḳayda brḫmayu bramann(ı)ŋ ewiŋe tegür-üp üstün tŋri altın yalnḳuḳ edruḳ edruḳ aġar ayaġ ḳılurlar ..
Mait üstün ak(a)nişta- bawan altın awiş tamu üç miŋ uluġ miŋ yėr suwlarda ol y(a)ruḳ yaltrıḳ t …
Mait taḳı yme ol ünüg işidip üstün tŋri altın yalŋuḳ sadu sadu tėp iliglerin ḳawşurup bodiswt t[ap]a körü …
U II, T. II, Y., 48-64–66 üstün kök-deki altın yaġız-taġı tişi ėrkek nom aşlıġ naivaziki tŋri-ler-ke yaġuġ …
EÇS VIII 196a … üffâr-ı Kazak-ı âk isyân u tuğyân etseler cezîre-i Kırım'ın altın üstlerine dönderirler, ammâ mu‘cizât-ı Muhammedü'l-Mustafâ' …
Mait ... ... öner ... altın meniŋ ... ulug bedük et-özüm b(irle)
Mait … r (örtlüg) yalınlıg çadır ö(güz) için--(te) yoḳaru kodı üze altın tüpinte (tegmedin) ikidin sıŋar kıdıġıŋa yaḳma--(dın) osuşu …
KB 24 eḍiz ‘arşta altın seraḳa tegi / tözü barça muŋluġ saŋa ay iḍi