İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

birdi

226
geçiş
83,8
milyonda
1.444.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
9
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek1217,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
TT I-X1392,5
Kutadgu Bilig2213.004,1
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık1362,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,00
Mait D 0,00
TT D 0,00
KB D 0,88
DLT D 0,00
AH D 0,00

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: birdi) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ögdülmiş12221513,159,7311,031.497,6
yanut10720812,989,5810,331.282,4
cevabı7516512,629,418,65872,1
oḍġurmış448412,189,616,62528,0
iligke3915711,708,536,23395,0
oḍġurmışḳa193911,209,514,35223,9
ilig4860410,896,896,87368,4
bayat2321110,757,354,77191,4
ögdülmişke179810,758,024,11158,3
kerekin91510,269,813,00111,4
ayu1112710,007,013,2986,2
açtı8449,928,082,8275,3
ewren7119,929,892,6487,9
ḳutı8699,807,432,8167,5
söz205189,785,854,39123,8
bolu8939,687,002,8162,5
sunup6299,598,272,4458,2
bilig164729,555,663,9294,9
tilin81269,546,572,8057,5
ḳadaş7919,506,842,6253,1
beg102519,425,893,1162,5
aġırladı5159,418,962,2354,0
uḳuş71239,366,412,6148,8
elgin5319,327,912,2345,7
ög6929,276,602,4243,5
bitig71779,155,882,6043,6
ite489,139,542,0047,4
kelü4109,129,222,0045,0
orun5839,056,492,2135,4
tilig4239,048,021,9937,2
eḍgülük51038,966,182,2133,2
tilek51068,956,142,2032,9
toldıḳa4438,937,121,9931,9
ḳut51298,855,852,2031,0
esen4598,856,661,9829,3
bilgi4698,806,431,9828,0
yorıttı388,719,131,7333,3
ḳılmışın3128,698,541,7330,4
ḳılınçı4978,665,941,9725,3
badı3188,657,961,7327,7

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“birdi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (226) →
KB 150 bilig birdi yalŋuḳ beḍüdi bu kün / uḳuş birdi ötrü yazıldı tügün
KB 5603 ikigün ajunluḳ asıġ ḳılġu söz / bu erdi munuḳı ayu birdi öz
KB 4027 ÖGDÜLMİŞ CEVABI OḌĠURMIŞḲA / / yanut birdi ögdülmiş aydı tükel / köni sözlediŋ söz aya eḍgü fal
KB 2181 … İŞ BEGLERKE VEZİR BOLĠU NEGÜ TEG ER KEREKİN AYUR / / yanut birdi ögdülmiş aydı ilig / vezir boldı beglerke sunġu elig
KB 5040 OḌĠURMIŞ CEVABI İLİGKE / / yanut birdi oḍġurmış aydı közüm / sini kördi emgek unıttı özüm
KB 2435 … İLİGKE ULUĠ ḪACİBLIḲḲA NEGÜ TEG ER KEREKİN AYUR / / yanut birdi ögdülmiş açtı tilin / ayur inç tirilsü ilig miŋ yılın
TT II Y 36. 5. -114–115 etüzüŋde ayaġ çilteg ornanġu birdi . köŋülüŋ-teki kösüşüŋ barça ḳantı . atıŋ atayu ḳut ḳıw özi …
KB 761 telim neŋ tawar birdi ögdi üküş / aġırladı birdi kör altun kümüş
KB 1719 iligke yışıġ boldı köŋli bütüp / aġı ḳaznaḳı birdi eḍgü tutup
KB 3122 bayat birdi emdi ḳamuġ eḍgülük / sini birdi artuḳ aḍın on ülük