İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

eri

50
geçiş
18,5
milyonda
6.011.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
82
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Tunyukuk Yazıtı1820,3
Şine Usu Yazıtı1841,0
Kutadgu Bilig9122,3
DLT’deki Türkçe parçalar31.034,1
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Dede Korkut Kitabı5154,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi2911,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

T —
ŞU —
KB D 0,69
DLT D 0,49
AH D 0,00
DK D 0,55
EÇS D 0,51

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: eri) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hisâr923010,048,042,9983,0
bahâdır32198,516,531,7121,3
ağası91.0438,085,862,9555,7
ceng68687,745,542,4034,5
iş45867,695,531,9622,9
yigirmi32.5475,242,991,517,2
aded39.0463,431,160,961,5
u417.4342,910,630,710,7
cümle421.1972,630,350,430,2
ve24147.9192,410,130,420,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“eri” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (50) →
KB 803 ḳalı üç adaḳta emitse biri / ikisi ḳamıtar uçar ol eri
EÇS IV 248a Bir tarafa hisâr eri ve sağ cânibe azebistân eri cümle pür-silâh tüfeng-endâz, andan Van kal‘asının Yeniçeri …
EÇS IV 260b–261a … n ki Abdâl Hân-ı dâl nâm şakî-i pür-ızlâl, kavm-i Rujikiyân eri, âr [u] nâmûsdan berî vü ârî olup "Âl-i Abbâsiyân neslinden …
KB 3449 erende eri ol ḳamuġ neŋke erk / bulup ḳılġu yirde özin tutsa berk
EÇS IV 253a … apusudur: Kim beş kat eğri ve büğrü yollu kapulardır. Hisâr eri ve azeb-i hisâr şeb [u] rûz bu kapular mâbeyninde dîdebânlı …
KB 4483 kisi alma alsa özüŋke ḳurı / sen alġıl saḳınuḳ erenler eri
DLT II, 118 Tını yeme öçükti / Eri atı içikti / işi taḳı çölükti / Sözitı anıŋ kim tutar
EÇS VI 108b–109a … enim askerim kırıldı demeniz, hâlâ kal‘ada yigirmi bin ceng eri Hıristiyanlarım vardır. Beş altı günden iki kerre yüz bin a …
EÇS VIII 284a … erli cebeciler ağası ve yerli topçular ağası ve yerli hisâr eri ağası ve kapudan ağası ve mi‘mâr ağası ve harâc emîni ve gü …
KB 2593 bilir sen siziksiz ajun begleri / yalawaç ıḍur ildin ilke eri