İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

iter

29
geçiş
10,7
milyonda
9.609.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Küli Çor Yazıtı12.941,2
Sekiz Yükmek2433,9
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)4184,7
Kutadgu Bilig16217,5
DLT’deki Türkçe parçalar2689,4
Atebetü’l-Hakâyık41.450,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KÇ —
Sek D 0,33
Mait D 0,45
KB D 0,70
DLT D 0,33
AH D 0,45

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: iter) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kişig31109,478,311,7328,7
il31509,107,861,7226,8
işi42448,917,571,9934,2
begler31988,767,461,7225,1
kişi89928,006,552,8057,2
iş35867,325,901,7018,7

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“iter” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (29) →
KB 2702 iḍi keḍ kereklig turur bu bitig / bitig birle begler iter il itig
Sek (IIc) iter ertiler ol antaġ kirtü koŋül üçün köni kirtgünç üçün turḳar …
KB 5658 negü tir eşitgil kiŋeşür kişi / kiŋeşin iter ol öz kişi
AH 365–368 … iril eḍgü fi‘lin köŋüller alıp isizliktin özni sıŋaru salıp iter bolsaŋ işni sanıp saḳınıp it kerekmü kereksizmü kirtü bilip
KB 1417 … üz utru turur bu uzun yol sefer / uḳuşluġ bu yolḳa azuḳ keḍ iter
AH 401–404 ‘amėl ḳoḍdı ‘alim vė zahid vėra‘ ‘arif raḳs çıḳarıp iter ḫoş sėma‘ bida‘tın yıġıġlı kişi ḳalmadı anın künde arta tur …
DLT III, 137 Kölüm ḳomı ḳopsa ḳah tamıġ iter / Körse anı bilge kişi sözke büter
DLT III, 251 Bolsa kimiŋ altun kümüş irle iter / Anda bolup teŋrigerü tapġın öter
KB 5912 ikinçi bügü bilge ilçi kişi / kiŋeşke tusulur iter il işi
KB 2735 bu iki kişidin tuşar tuşsa iş / bu iki kişiler iter itse iş