İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

uçar

29
geçiş
10,7
milyonda
9.626.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
8
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)292,4
TT I-X1392,5
Kutadgu Bilig13176,7
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi114,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,33
TT D 0,00
KB D 0,80
DLT D 0,00
AH D 0,00
EÇS D 0,66

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: uçar) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳuş54511,1110,342,2362,3
kuş52329,297,972,2345,5
gibi54.6055,143,662,0616,2
ve5147.9190,15-1,35-3,456,4

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“uçar” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (29) →
EÇS IX Y109b … iler. İçlerinde iki balkarmataları var, kırlankıc kuşu gibi uçar. Anlar bizi özleyince yine Allâh'a sığınup yine Anatolu cân …
KB 74 kökiş turna kökte ünün yaŋḳular / tizilmiş titir teg uçar yilkürer
KB 4198 sıġırçuḳnı kördüm uçar ḳaḳ ara / teŋin baḳtım erse ikigü ḳara
KB 3480 köŋül kimni sewse körür közde ol / közün ḳança baḳsa uçar yüzde ol
EÇS VI 114a … ine usta aşbâzlar diri tavşan ve güvercinler komuşlar, kimi uçar ve kimi kaçar ve kimi sıçar.
KB 1332 … yanma tiriglikke tüş teg keçer / küwenme kiyi ḳutḳa ḳuş teg uçar
Mait alku uçar yultuz osug- -lug kentü kentü ordularınta teŋriler teŋri ka …
EÇS V 10b … n gidüp her gün at binüp, kılıç kuşanup firâr etmek gözümde uçar. Beyt:
EÇS VI 164a … arın sedd edüp beriden öteye ve öteden beriye bir kuş ancak uçar. Yohsa âdem âdemî-zâd kuş olsa geçemez.
TT II Y 36. 2. -23 kök ḳalıġ-ta uçar kuş uçu umadın turdı .