İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yük

348
geçiş
129,0
milyonda
933.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
148
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)3138,5
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Kutadgu Bilig26353,4
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi314128,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
ShoR D 0,00
KuT D 0,49
KB D 0,76
AH D 0,00
EÇS D 0,82

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yük) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
akçe1411.08311,666,9811,781.110,6
iltizâm288511,058,325,27277,7
iltizâmdır228110,718,044,67208,1
akçedir2522710,486,744,95187,0
bağlanup152210,389,373,87178,9
hâssı4063910,385,926,22252,8
hümâyûnu1611010,167,143,97129,1
emânetdir12589,927,653,45106,0
çözülür959,7110,773,00123,8
aġır121399,666,393,4283,6
bağlanır9219,648,702,9995,1
pâdişâhîden131959,626,013,5583,7
çözülüp899,529,752,83103,8
gümrük132849,405,473,5273,8
senevî133199,325,303,5170,8
beğinin112609,215,363,2460,7
bender91729,155,662,9453,5
tahsîl113439,034,963,2154,7
hâssıdır71198,945,832,6043,3
hâsıl211.1338,864,174,3382,1
yüḍüp5118,838,782,2353,6
götürürler71668,805,352,5838,6
alınup61068,765,782,4036,6
frengistân’a5358,747,112,2240,1
bozulup5498,696,632,2136,6
yetmiş312.2758,603,725,15103,4
akçeyi4118,518,461,9940,6
beher72828,514,592,5431,3
çözüp4228,477,461,9934,2
pâdişâhî73218,424,402,5229,5
emînidir4388,416,671,9829,5
fürûht62778,304,392,3325,2
bezi4768,275,671,9623,8
zabt85008,273,952,6529,0
akçeye4918,225,411,9522,4
vâlide41158,155,081,9420,5
iltizâma348,139,511,7336,8
yüḍer368,128,921,7333,0
gider86018,113,692,6126,3
tarafı141.3148,113,373,3840,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yük” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (348) →
EÇS VII 145b … hâlâ boğaz kapandığından gemiler gidüp gelemediğinden elli yük akçe gelir gümrük mu‘attaldır. Eğer bir donanma-i pâdişâhî …
EÇS IX Y167b … yüz bin guruş hâsıl edüp Vâlide Sultân hâssı olmağın yetmiş yük akçesin Vâlide kethudâsına gönderir. Aslâ sefere me’mûr değ …
EÇS III 21a–21b … hâlefet edemezlerdi. Hâlâ bu bender Haleb eyâletinde yetmiş yük akçe iltizâm gümrük emânetidir ve yüz elli akçe kazâdır. Nâ …
EÇS VII 57b … şer değirmen işler, ammâ bu değirmenli araba iki katdır, az yük götürür acîb u garîb musanna‘ arabalardır.
EÇS VII 104a … ve kâmhâ ve hârâ ve dârâyîlerin fürûht edüp yük çözüp yine yük bağlayup kırk gün kırk gece germâ-germ bâzâr-ı Îsevî(?) dur …
EÇS IX Y41a … eminde Sığla sancağı hudûdunda Vâlide Sultân hâssıdır. Kırk yük akçe iltizâmdır. İki yüz âdem ile mültezimi hükûmet eder. V …
EÇS V 67a Menzil-i kal‘a-i Tulça: Bunda iki günde iki yük akçe Kili kal‘ası mühimmât levâzımatıçün ve iki yük akçe Pa …
KB 6602 … lındım men emdi otunlarḳa tuştum / ökünç birle tün kün neçe yük yüḍeyi
EÇS I 46b … eden çıkmışdır. Ol asrın hisâbınca beş yüz yük ve otuz yedi yük ve seksen iki bin tokuz akçe olur. Bu zamânımız hisâbı üzre …
EÇS V 67b–68a … ‘dûd kalemiyye ve avâ’id-i fevâ’idim içün üç kazâ yerden üç yük akçe-i semm-i helâhil peydâ edüp bir yükü hemân yanımızda o …