İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yürek

37
geçiş
13,7
milyonda
7.889.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
20
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Uigurica I-IV2316,9
Kutadgu Bilig19258,3
DLT’deki Türkçe parçalar31.034,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi124,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
U D 0,00
KB D 0,56
DLT D 0,49
EÇS D 0,70

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yürek) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
aġrıġ52111,4611,082,2468,2
igig52111,4611,082,2468,2
sıkılmasına3211,3013,741,7354,7
toŋ3511,1912,421,7348,0
urunsa3511,1912,421,7348,0
keḍ31678,917,361,7224,7
er46977,485,711,9623,9
ve14147.9191,63-0,21-0,590,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yürek” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (37) →
KB 2044 … başlar eren kür yüreklig kerek / yüreksiz er at alsa andın yürek
KB 2184 iḍi artuḳ öḍrüm talu er kerek / ögi köŋli yetse urunsa yürek
EÇS II 353b–355b … ırmasın getir, sonra buzlu hoşaf turşusun getir. Harâretden yürek yandı" dediğimde biri eydür: "Bre beğim! Bu yiğit pek yârân …
EÇS V 104b … îrâ sığır ve koyun Tatar'a ayak bağıdır, ammâ at ve esîrler yürek yağıdır.
EÇS IX Y197a Ayn-ı Tibnîn: Yürek ağrısına ve yürek sıkılmasına ve hafakân ve sar‘a bi-emrillâh yedi gün nûş ed …
KB 2610 baġırsaḳ tapuġçı baġır sanı teg / baġırda yaḳınraḳ yürek ḳanı teg
KB 6606 biligsiz yürek til negüke yarar / bilig birle suw teg ḳamuḳḳa yara
EÇS IV 207b … n geyer / Sabahdan serikle künige yayar / Ah göremem görsem yürek mi döyer / "Kodoş oldum giçim" direm mahkul mı
EÇS I 115a … âl mâlınızdan alup biri (---) kapunun taşrasında defn eyle. Yürek oynamasına mübtelâ olanlar gelüp ziyâret edüp türâbımdan se …
KB 2597 ḳamuġ erde öḍrüm yalawaç kerek / biliglig uḳuşluġ talu keḍ yürek