İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yazı

31
geçiş
11,5
milyonda
9.086.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
9
eserde
68
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı1509,2
Bilge Kagan Yazıtı1405,5
Şine Usu Yazıtı1841,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig9122,3
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi156,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,00
BK D 0,00
ŞU —
Mait D 0,00
KuT D 0,00
KB D 0,61
DLT D 0,00
DK D 0,00
EÇS D 0,75

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yazı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kışdır7812,5213,222,65124,3
kışı93612,1011,413,00127,2
oprı3311,5013,411,7355,8
yazdır3811,3011,991,7345,2
taġ42911,0910,552,0051,2
yaz58910,429,262,2354,6
köŋli51479,858,532,2349,4
latîf57867,656,112,2032,6
gâyet33.8514,663,081,537,6
olur36.0124,022,441,415,3
ammâ315.2292,691,100,921,4
ve14147.9191,630,040,110,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yazı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (31) →
EÇS VI 144b … r olduğundan dörd beş ay şiddet-i hârı şedîd olur. El-hâsıl yazı yaz ve kışı kışdır.
DLT I, 93-94 Aydım aŋar sewük / Bizni tapa nelük / Keçtiŋ yazı kerig / Ḳırlar ediz bedük
KB 3323 negü tir eşitgil sınamış sözi / anıŋ ma‘nisi uḳ ay köŋli yazı
EÇS III 164b … i ahîri arzında vâki‘ olmağıla âb [u] hevâsı gâyet latîf ve yazı yâbisdir, kışı katıdır. Zîrâ bu şehr-i latîf üç nehr-i nazî …
EÇS III 17a … ir yire / Olmaya toprak ola taş [u] dere / Kodular bir yire yazı sengi çok / Bir deredir taşı çok toprağı yok / Zâhir oldu a …
KB 96 bu türlüg çiçek yirde munça beḍiz / yazı taġ ḳır oprı yaşıl kök meŋiz
EÇS IX Y164b … n letâfetinden halkının reng-i rûyları humret üzredir. Zîrâ yazı yazdır, kışı kışdır, azîm karlar yağar. Ol ecilden cümle çâ …
EÇS X Y391b … -ı azîze minnetdir, zîrâ bu Azağ'ın sekiz aydan sonra latîf yazı olur. Ammâ bu İbrîm hilkatinden beri şiddet-i hâr-ı cahîmdi …
EÇS VII 38b … göş gibi lezîz değildir, zîrâ şitâsı sehel şedîd olur, ammâ yazı yazdır ve kışı kışdır, ammâ ekseriyyâ halkı kal‘a neferâtla …
DK IV 47 … bölük ideyin altı yoluŋ ayrıdında bıraġayın bir daḫı kimse yazı yirde yoldaş ḳoyup ḳaçmaya didi daḫı ḳoŋur atın ökçeledi yo …