İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

şad

21
geçiş
7,8
milyonda
12.471.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
10
eserde
20
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Ongin Yazıtı28.097,2
Kül Tigin Yazıtı31.527,5
Bilge Kagan Yazıtı41.622,1
Tunyukuk Yazıtı21.640,7
Tes Yazıtı16.622,5
Şine Usu Yazıtı1841,0
Abhidharma (Shogaito)125,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Dede Korkut Kitabı392,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

O —
KT D 0,49
BK D 0,45
T —
Tes —
ŞU —
Abh D 0,00
KuT D 0,29
DK D 0,29
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimOKTBKTTesŞUAbhKuTDKEÇSToplam
şâd·········100100
şad234211133121

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: şad) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tarduş41211,9612,392,0062,3
eki41611,7911,972,0059,6

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“şad” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (21) →
KuT T. 25/1b3 … ir eḍgülük yawuz kelür olarḳa eger tegse sizke bir yawuzluḳ şad bolurlar anıŋ birle eger serse sizler sakınsa sizler ziyan …
DK III 74 sevindiler şad oldılar pay püre big aydur delü ne ḳadar mal istedi dede ay …
DK III 11 … piçen bige bir ḳız virdi ḳalın oġuz bigleri bunı işitdiler şad olup sevindiler
BK D 15 … tört y(ė)g(i)rmi : y(a)ş(ı)mḳa : t(a)rduş : bod(u)n : üze : ş(a)d : ol(u)rt(u)m :
T 31 … ol(u)r(u)ŋ t(ė)di: sü b(a)şi: in(e)l ḳ(a)ġ(a)n : t(a)rduş / ş(a)d : b(a)rzun t(ė)di: bilge tunyuḳuḳ(k)a: b(a)ŋa : (a)ydı
BK G 9 m(e)n : toḳ(u)z : y(ė)g(i)rmi : yıl : ş(a)d : / ol(u)rt(u)m :
BK D 22 in(i)m : küül t[ig(i)n : ] birle : [(e)ki ş(a)d] birle : ölü yitü : ḳ(a)zg(a)nt(ı)m : (a)nça ḳ(a)zg(a)n(ı)p …
ŞU D 7 … ken irin ḳışladım yaġıda boşuna boşunıldım ėki oglıma yabġu şad at bėrtim
DK X 65 … dın oġullaruŋ ikisi bile ṣaġ esen geldi didiler ḳoca işidüp şad oldı gümbür gümbür davullar çalındı altun tuç borılar aġırı …
T 3 … a)ġ (e)rti: y(ė)ti yüz : kişig : / ud(u)z(u)ġma : ul(u)ġı : ş(a)d (e)rti : (a)yġ(ı)l tidi : (a)y(ı)ġm(a)si b(e)n / (e)rt(i)m: …