İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

anda

1.902
geçiş
704,9
milyonda
113.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
15
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Abhidharma (Shogaito)541.359,1
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası982.572,7
Kutadgu Bilig53720,4
DLT’deki Türkçe parçalar2689,4
Atebetü’l-Hakâyık31.087,7
Dede Korkut Kitabı13400,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi1.679685,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Abh D 0,76
KuT D 0,85
KB D 0,89
DLT D 0,33
AH D 0,29
DK D 0,62
EÇS D 0,90

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimAbhKuTKBDLTAHDKEÇSToplam
anda54985323131.6791.902
ânda······6060

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: anda) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
medfûndur891.2359,863,688,70295,5
varup861.2379,813,628,52279,6
sâkin769089,793,898,13274,3
mihmân593639,744,857,41292,4
defn496219,313,816,50171,2
meks441.0708,922,875,72100,4
kiḍin301378,915,285,34167,9
karâr333608,904,025,39124,9
gece481.4318,882,575,7692,6
merhûm359198,672,765,0475,1
vardır1218.5688,561,326,6177,8
aḍın231648,514,644,60106,8
hâlâ593.7218,431,494,9546,4
olup20117.2818,421,047,3085,3
ederler664.5658,391,364,9644,2
ibâdet222588,383,924,3880,1
edüp25923.9578,360,947,7091,0
dahi15013.1868,351,016,1860,1
gidüp432.6818,261,514,2534,5
şehîd269078,242,354,1043,3
olan806.7718,241,074,6835,1
mevcûddur191988,214,094,1073,6
olurlar236578,202,634,0246,0
cemî‘i503.6878,201,274,1329,6
var837.6468,150,944,3829,3
gelüp605.0518,141,074,0726,6
iken321.8158,141,643,8529,7
derler494.1238,061,083,6821,8
zîkıymet194558,052,893,7743,8
gün393.3007,941,073,2717,1
cem231.2147,921,753,3723,7
hakîr312.3017,921,263,2418,1
cümle16721.1977,890,483,6717,0
şeyh221.1807,871,733,2722,1
azîm404.0977,770,792,6710,2
nâm302.6077,771,032,7912,3
hazreti525.9457,760,632,568,8
kubbei191.0827,701,642,9617,5
zevk154627,702,533,2028,1
burun131477,703,973,3848,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“anda” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.902) →
Abh 3357 anda kėn nedegin adatı lokik yol tėp.
EÇS III 43a … ya içre Sâlih devesinin sadâsın istimâ‘ edüp altta kaldıkda anda evvel kalan deveyi kurbân edüp ubûr ederler. Ve niçe hâl sâ …
EÇS X Y74b … aydan sonra Mısır'dan Âdiliyye'ye bir alay-ı azîm ile çıkup anda dahi cümle a‘yân-ı dîvân-ı Mısır'a bir ziyâfet-i âlî edüp s …
EÇS VII 112b … Süd başından cümle asker âsân vech ile Süd nehrin yıldırup anda bir çemenzâr yerde meks eyleyüp etrâf [u] eknâfa karavullar …
EÇS IX Y170b … de kapusu yokdur. İbtidâ handak kenârında bir kulle vardır. Anda kapudan içeri girüp yokuş yukaru ve handak üzre (---) göz k …
EÇS VI 2a … nehr-i Tise'ye varınca yine üç kat dîvâr ve hafrlar kazmış, anda dahi cümle âsâr-ı binâlar nümâyândır.
EÇS X Y266b … selef ve niçe bin şehzâdegân ömr-i nâzenînlerin telef edüp anda pinhândırlar. Ve,
EÇS IX Y53b … Paşa tâ‘ûndan firâr edüp bu çiftlikde karâr etmiş. Kendüye anda buluşup dest-bûs edüp Ak Mehemmed Paşa'nın mektûb-ı dürerbâ …
EÇS I 19a … ret-i Risâlet'i menâmında görüp Hazret-i Risâlet ta‘lîmiyle anda bir dâr-ı şifâ ve bir tahsîl-i ulûm içün bir medâris inşâ e …
EÇS VIII 200a … e menzil-i Baydibi: Kavm-i Tatar bu mahalle Baytüpi derler. Anda atlara yem kesdirüp sabâha dek Kezkuyu nâm yeri geçüp bir y …