İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

but

24
geçiş
8,9
milyonda
11.192.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
32
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra21.123,6
Sekiz Yükmek2433,9
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)16738,9
Uigurica I-IV2316,9
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KİP D 0,33
Sek D 0,33
Mait D 0,73
U D 0,00
AH D 0,00
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKİPSekMaitUKBAHDKEÇSToplam
but22162·1·124
büt····121··13
buṭ······1·1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: but) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
namo636814,4513,677,941.191,1
saŋ201913,9013,854,47384,2
darm141413,5613,783,74268,5
drm6712,6313,562,45109,1
ülüş410310,019,092,0042,7
ara32328,587,511,7225,3

Hemen solunda

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“but” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (24) →
KİP 221 namo but . . . . namo drm . . . . namo saŋ ..
Mait [sekiz yigirminç ülüş] (namo) but namo d(a)rm namo saŋ
EÇS VII 147a … Settâr Allâh ân-ı vâhidde Ehl-i Beytlerin ut yerlerinde ve but yerleri aralarında post gibi tüğler bitirüp Ehl-i Beyt'in a …
U II, T. II Y 42.-73 namo but .. namo drm .. namo sang ..
Mait wipaşi burḫan ḳutıŋa namo but namo darm namo saŋ . . . yükün(ü)rmn yükü[n(ü)rmn] yükün(ü) …
Mait (namo but).. namo d(a)rm namo saŋ men yaŋı boşġutlug vaptsun likşir bi …
Mait … ŋ) / / / [birinç ülüş] / / 1 = 20 42 227 436 439a namo but namo d(a)rm namo saŋ amtı bu nomlug savag aŋ magt ėlte raça …
Mait [ıḳinç ülüş] namo but namo d(a)rm namo saŋ amtı bu nomlug savag badarı bramn--nıŋ …
Mait namo but namo d(a)rm namo saŋ / / / / ? = 223 ... bu / gü / / . …
AH 121–124 … re ḳanı ḫayr yidi bilig bilmegendin bir ança boḍun öz elgin but itip iḍim bu tidi