İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

erken

59
geçiş
21,9
milyonda
5.217.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Huastuanift21.974,3
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)19877,4
Abhidharma (Shogaito)5125,8
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Kutadgu Bilig22299,1
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi62,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Huast D 0,33
Mait D 0,72
Abh D 0,55
KuT D 0,49
KB D 0,70
AH D 0,33
EÇS D 0,43

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimHuastKPMaitAbhKuTKBAHEÇSToplam
erken2·1953222659
ėrken·1······1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: erken) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

KB 22 geçiş  ↔  Abh 5 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: erken, ėrken

Mait 19 geçiş  ↔  Abh 5 geçiş

benzerlik 0,01

Karşılaştırılan yazılışlar: erken, ėrken

Mait 19 geçiş  ↔  KB 22 geçiş

benzerlik 0,04

Karşılaştırılan yazılışlar: erken, ėrken

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ajunınta83211,4910,482,83102,6
oġlan63111,0910,112,4573,4
tutmaz51711,0710,722,2366,0
öŋre86811,019,392,8289,3
etözinte4710,9611,672,0059,7
pardakçan3510,5811,741,7345,2
ilkide31010,4810,741,7339,7
yalaŋuḳ32110,269,671,7334,7
kiçig611510,148,222,4456,8
ölüm818010,107,992,8273,2
tapuġ31608,816,741,7222,2
kişi119928,425,993,2670,0
bilig34727,535,181,6815,8
er36977,024,621,6613,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“erken” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (59) →
KB 4737 sini koḍmaz erken bu dünyanı ḳoḍ / saŋa toḍmaz erken sen ir aşnu toḍ
KB 4058 ötüg ötnür erken köni tut elig / iki tiz bile sök tüzün bol silig
KB 4694 kiçig oġlan erken ḳılınç eḍgü tut / uluġluḳḳa tegse uḍınur bu ot
Huast II Y. 60 a.-8 yme yėr t(e)ŋri [yoḳ] erken öŋre ne bar ermiş tėpen bilt(i)m(i)z . .
Mait ötrü maitri bodiswt kenç kiçig erken torl-uġ iligin altunluġ kegde tutup bėr ujak bitimişte yüz …
Mait amarıları inçe tėp tėyürler biz öŋre kişi et-özinte erken amranmaḳ köŋlün şmnançlar tapa şkşamaniler / / arka -da …
Mait … --(ları) (inçe) (tėp) (tėyür)ler-biz öŋre (kişi) (ajunınta) (e)rken ėligler ... tınlıglar balıḳ begleri / / -
Abh 4502 ḳayu tıldaġ-ın tėptėser先於 凡位aşnu pardakçan tuş-ta erken.
KB 5712 ölüm tutmaz erken ḳılayın tapuġ / ölüm tutsa ḳalġay tapuġlar ḳuruġ
KB 5718 ölüm tutmaz erken oḍuġ bol saḳın / ölüm tutsa asġı bulumaz baḳın