İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

kul

235
geçiş
87,1
milyonda
1.382.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
293
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Irk Bitig1771,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)292,4
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi23294,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

IB D 0,00
Mait D 0,33
EÇS D 0,84

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTBKIBHuastMaitUShoRKuTKBDLTAHDKEÇSToplam
kul··1·2·······232235
ḳul12·1·1·1172156·100
kül169····1····22452
qul······2······2
ḳül···········1·1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: kul) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

KuT 11 geçiş  ↔  KB 72 geçiş

benzerlik 0,02

Karşılaştırılan yazılışlar: ḳul, kul, qul

KB 72 geçiş  ↔  AH 5 geçiş

benzerlik 0,09

Karşılaştırılan yazılışlar: ḳul, kul, qul

KuT 11 geçiş  ↔  AH 5 geçiş

benzerlik 0,21

Karşılaştırılan yazılışlar: ḳul, kul, qul

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
gulû124510,468,583,46122,4
kethüdâsı1416310,176,953,71108,4
gulûyı8449,888,032,8274,7
fetret5199,338,562,2350,8
tâ’ifesi92449,275,732,9454,2
kethudâsı145279,235,253,6475,1
âm92659,205,612,9452,7
karavaş469,099,902,0050,5
kethudâlığından4119,069,032,0043,8
kethüdâsını338,6910,491,7343,6
hân’dan4848,686,091,9726,1
gulüvv368,679,491,7335,3
hâfız’ı368,679,491,7335,3
paşa’yı84548,574,662,7236,5
na‘şını3298,547,211,7224,4
haşerâtları3358,516,941,7223,2
yeniçeri151.2398,384,123,6557,6
ağası131.0438,384,163,4050,7
ulûfe3708,335,941,7018,9
isyân41788,315,011,9420,1
receb3818,285,731,7018,1
salb31108,155,291,6916,2
koyup109428,123,932,9535,9
dizdâr42368,124,601,9217,9
termîm32257,744,261,6412,1
a‘zam32277,734,251,6412,0
abaza43957,703,861,8614,0
ak32447,684,141,6311,6
çelebi79857,553,352,3919,9
pâdişâh56747,493,412,0314,6
hayli45367,413,421,8111,7
islâmbol’da33507,393,621,599,6
mâbeyninde45777,333,311,8011,2
beği46497,213,151,7710,4
ağa102.0507,162,812,7121,9
içine46817,163,081,7610,0
deri35037,063,101,537,6
oğlu47597,042,921,749,3
sadrıa‘zam35297,013,021,527,3
oldukda47897,002,861,739,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“kul” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (235) →
EÇS X Y450b … adar mâl kanda tahsîl olup Mısır'da kan etmeğe muhtâc olur, kul dahi kana rızâ vermeyüp fetret, isyân, tuğyâna bâ‘is olması …
EÇS V 6a … a ve Hâsodabaşı Hasan Ağa ve Yeniçeri ağası Mehemmed Ağa ve Kul kethüdâsı Keçecizâde ve Gümrük Emîni Hasan Çelebi ve Tershâ …
EÇS II 302a … düvüm oldur kim her giz Âl-i Muhammedîden şerîfe bâkireleri kul kısmına ve Abdullah oğluna vermeyüp yine kefinne verirler. …
EÇS I 146b Ve İslâmbol'dan firâr eden kul ve karavaşları kayd [u] bend edüp sâhibi çıkarsa müjdesin a …
EÇS III 104a–104b … âş Ağa'ya Bursa sancağı ve Yeniçeri ağasına Erzurûm, Çelebi Kul Kethüdâsına (---) ihsân olunup (---) (---) (---) (---) iken …
EÇS X Y44a … ve Eflâğ [u] Boğdân keferesi kralları isyân üzre olup cümle kul birbirine girmişler. Selîm'i da‘vet edüp,
EÇS I 86b … isi ile yetmiş günde kal‘a-i Azak'da Ak Mehemmed Paşa'ya ve Kul Kethudâsı Süleymân Paşa'ya andan Ak Mehemmed Paşa ile Azak' …
EÇS V 6a Kul eydir: "Ya sen bizi beğnemedin mi Kuşlu haddır(?) bire vura …
EÇS III 185a–185b … re vezîria‘zam ve üç kerre kâ’immakâm-ı mu‘azzam olup cümle kul ile hüsn-i ülfet etdi" deyü cümle kul ayak basup hatt-ı şer …
EÇS II 259a–259b … . Eğer bu kal‘a ta‘mîr u termîm olup mükemmel cebehânesiyle kul konsa cemî‘î Abaza ve Çerkezistân diyârların mutî‘ [u] münk …