İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

sini

181
geçiş
67,1
milyonda
1.803.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
22
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Tunyukuk Yazıtı1820,3
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Kutadgu Bilig1401.903,1
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık51.812,9
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3313,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

T —
Mait D 0,00
KB D 0,84
DLT D 0,00
AH D 0,67
EÇS D 0,77

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimTMaitKBDLTAHEÇSToplam
sini111401533181
sîni·····44
sînî·····33
siŋi·1····1
sîn’i·····11
şîni·····11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: sini) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bakır1112310,217,383,3091,8
birdi102269,656,373,1269,0
atıŋ5469,507,662,2343,7
ocak71449,466,502,6249,6
keçürgey499,439,692,0047,9
tas4189,368,692,0041,2
tiler5689,367,102,2239,7
aḍın61649,156,092,4139,1
könilik51089,156,432,2134,9
başına125369,105,383,3866,5
sîm51199,096,292,2134,0
yarutġay349,0510,451,7340,7
körgüke359,0510,131,7338,5
ulıtġay359,0510,131,7338,5
arzuladı369,049,861,7336,9
aġırla3138,998,751,7331,2
bilir72778,975,562,5940,4
ḳoḍu3188,958,281,7329,0
erdim3328,857,451,7225,3
terkin3328,857,451,7225,3
ölse3328,857,451,7225,3
kördüm3338,847,401,7225,1
me41088,836,111,9726,1
pilav3478,756,891,7222,9
ḳut41298,725,851,9724,7
kör105968,724,973,0649,7
keçer3628,666,491,7121,2
ilig96048,554,802,8942,7
ḳatıġ3818,556,111,7119,6
isiz41778,525,401,9522,2
ḳadaş3918,505,941,7018,9
asġı31188,365,571,7017,4
ta‘âm42418,284,951,9419,8
kişiler31508,215,221,6915,9
ḳılḳı31708,135,041,6815,2
yaḳın31738,125,011,6815,1
dünya42958,114,661,9218,2
turup31768,114,991,6815,0
ölüm31808,094,961,6814,9
eḍgü76878,054,252,5128,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“sini” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (181) →
KB 3441 ḳayu neŋ bulup ḳoḍtuŋ emdi anı / ḳayu tilwe zahid atadı sini
KB 1109 bayat eḍgü ḳılġay bu igdin sini / köŋülüŋ çökürme sen inç yat köni
KB 1275 bayatḳa tutuzdum sini men ḳatıġ / tilese küḍezgey yitürgey tatıġ
KB 39 sini ḳoldı tün kün bu emgek bile / anı ög sen emdi sewinçin tile
EÇS III 169b … u mesâ ol matbah-ı Keykâvûs'dan her ocak başına birer bakır sini ile birer sahun pilav yahni mahlût ve bir tas çobra ve beş …
EÇS V 173b … zûl imâreti var. Her gece hânın her ocak başına birer bakır sini ta‘âmı ve âdem başına birer nânı ve at başına birer tobra a …
KB 3257 ay oḍġurmış emdi oḳır men sini / öz asġı tiler tip saḳınma mini
KB 5598 sini teŋri sewgey könilik üçün / könide aḍın ḳılma ḫalḳlsa öçün
KB 5093 sini munça bekrü tutup ḳolduḳum / bu erdi tilekim meniŋ ay toḳum
KB 288 uḳuş ol yula teg ḳaraŋḳu tüni / bilig ol yaruḳluḳ yaruttı sini