İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yėrin

16
geçiş
5,9
milyonda
15.346.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
10
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Bilge Kagan Yazıtı1405,5
Şine Usu Yazıtı1841,0
Irk Bitig1771,0
Huastuanift43.948,7
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)7323,3
Uigurica I-IV1158,4
Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)12.369,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

BK D 0,00
ŞU —
IB D 0,00
Huast D 0,45
Mait D 0,52
U D 0,00
Sukh —

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimBKŞUIBHuastMaitUSukhToplam
yėrin111471116
yėriŋ·····3·3

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yerin) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yiltizin3212,4214,951,7359,8

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yėrin” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (16) →
ŞU G 6 y[aġı] bol- turup yėrin tapa bardı anı udu .... ugru? yagradḳan? sekizinç ay ben ud …
Huast II Y. 59-7–14 … ġ-ḳa yaztım yaŋıltım erser .. azo v(a)rḫarda şakimun burḫan yėrin artatdım erser .. yaza yaŋılu yekke içkekke yılḳıḳa yaztım …
U II, T. II Y. 52,1-24–27 … . . . . . . . . . . . . . . . teg bır ėkintike yigedmeklesü yėrin . . . . . . . . ilinçüledi-ler
Huast II D. 178 IV.-2 k(e)ntü-ü tuġmış ḳılınmış meŋigü-ü t(e)ŋri-i yėrin unıtu-u ıtddı-ı
Mait [yėti yigirminç ülüş] / / 1 = 35a yoḳ yinçün yėmişlik yėrin tolu töşep samntapşup yėmişlikig satġın alır ötrü (ar)şidat …
Mait v(i)rhar saŋram--larıg açınsar agrınsar v(i)rhar saŋram yėrin sipirser arıtsar evig bark--ag kodup toyın dıntar bolsar ba …
Huast II Y. 60 a.-7 … (a)ruḳ yilt[izi]n . . t(e)ŋri [yėrin tünerig yil]tizin tamu yėrin bilt(i)m(i)z . .
Mait v(i)rhar yėrin sipirmiş üçün nom ėşidip nom bitig bitimiş üçün ton etük aş …
IB 16 toruk (a)t s(ė)mrit(t)i. yėrin öp(ė)n yügürü b(a)rmiş. utru / yirdė ogrı sookuşup tutuup(a …
Mait … teŋriler teŋri katun--ları nırvan bulmaḳ küsüşin yalaŋuḳlar yėrin suḳlanıp tözün maytrı udusınta yirtinçüke kodı ėnerler..