İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yavaş

14
geçiş
5,2
milyonda
16.899.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek4867,9
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)3138,5
Uigurica I-IV2316,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)2196,4
Kutadgu Bilig113,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi20,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,45
Mait D 0,49
U D 0,33
ShoR D 0,33
KB D 0,00
EÇS D 0,33

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimSekMaitUShoRKBDLTEÇSToplam
yavaş43221·214
yawaş·····1·1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yavaş) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tözün67611,0910,892,4579,4
edgü32898,347,971,7327,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yavaş” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (14) →
Sek (IIc) yavaş kimke erser neŋ yavlaḳı yoḳ adruḳ adruḳ
Sek (Ib) yumşaḳ yavaş tınlġlar az ḳatar)
Sek (Ib) kelteçi barça edgü ödler ḳolular taḳı tözün ertiŋü yavaş bitig
EÇS VII 67a … azret-i Allâh'ın yanında kuzu sıfatlı ve kuzu gibi halûk ve yavaş ve kuzu gibi meler ve enîs ü mûnis kuzu sıfatlı olduğundan …
KB 6453 telim boldı ilde bu yarlaḳ kişi / yavaş boldı satġaġ kötürmez başı
U II, T. II, Y., 48-21–38 … oġlın ḳızın bulġadım erser amraḳınta adırtm .. erser tözün yavaş edgü köŋülüg tınlġ-larıġ küŋ ḳul ḳılıp uçuz yinik tutup emg …
U II, T. II Y 42.-38–57 … ḳızın bolulġatım (bulġatım) amraġġınta atırdım erser tözün yavaş edgü kişi-lerig küŋ ḫul ḫıltım uçuz yinik tuttum emgettim i …
Mait içinte teŋridem küçküsün(ke) tegmiş tözün yavaş sekiz tü(men) tört (miŋ) ... / / arka / bėşinç ıḳi yigir …
EÇS X Y192b Ne yavuz ol asıl ey dil ne yavaş ol da basıl
ShoR 2.2.10.V/4 … z -ökin ayayu küzedip : kirsiz tapçasız köŋülin uzatı tözün yavaş ayançaŋ töröte bışrunup utlı sevinç tegürgülük köŋülte ö(y) …