Tanım
- Ayrıntısıyla incelemek, çözümlemek, ayırt ederek anlamak: “şastrlarıġ adırtlayu uḳtaçı” incelemeleri ayrıntısıyla anlayan; “utġuraḳ bilge biligin adırtlayu uḳar” kesin bilgeliğiyle ayırt ederek anlar. Tanıklar: Mait2
- “nom adırtlamaḳ” öğretinin çözümlenmesi; abhidharmanın (Çince 對法) Uygurca karşılığı: “nom adırtlamaḳnıŋ adı bolur nom adırtlamaḳ tėp”. Tanıklar: Abh
- Yorumlamak, anlamını açmak: “ol tülnüŋ tüşin adartlayu bėriŋler” o rüyanın anlamını açıklayıverin; “körser adırtlasar” görüp ayırt ederse. Tanıklar: ShoR
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): adırtla- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (24):
adırtlamaḳ 12
adırtlaġalı 8
adırtlayu 8
adırtlamaḳnıŋ 7
adırtlamaḳta 7
adırtladaçı 5
adırtlamaḳıġ 4
adırtlasar 4
adırtlap 3
adırtlaġuluḳ 3
adırtlayur 2
adırtlaġay 2
adartlayu 1
adrtlamaḳnıŋ 1
adırtlamaḳı 1
adırtlamadımız 1
adırtlamış 1
adırtlataçı 1
adırtlaġalır 1
adırtlaġuluġ 1
adırtlayurlar 1
adırtlaġuta 1
adırtlaġıl 1
atırḍlamaḳ 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (11) →ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.1.2.2/25–26 | … [alqu emgek]-lerig ada-larıġ kez-dükde | | | uġan-ın sıġan-ın öz /// ötrü | adırtlaġalı | bolur |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/27–32 | … // //[köŋül]-inteki saqınçın 有 | | | bar yügerü et’öz-lüg kizle[g]// /// 判 | adırt(l)amadımız | 各 | | | öŋin öŋin köŋül-ke y[ara]ş[ı] /// 各 | | | öŋin öŋin köŋül-üŋüz-ler … |
| Sho.Rosia 6.2.2.1/9–11 | 人性根 yalŋuq-lar-nıŋ töz-leri erklig-leri /// -in böldeçi | adırtladaçı | kişi-ler 無有ΟΟ yoq [edgülüg yıldızı]/// ayıġ ögli-ler birle biligsiz-ler bi … |
| Sho.Rosia 6.2.2.2/11 | tuġurmaqı : arḫant-lar teg- 3) [i]nmez aqıġ-ıġ tép 我等Ο /// [körser] | adırtlasar | biz şaryataputri-nıŋ qayu söz-lemiş-in yé- 4) [r]tinçü-te bolmaz ermiş : |
| Sho.Rosia 6.2.2.2/14–15 | 今察ΟΟ amtı | adırtl[asar] | [içtin sıŋar-]qı-larıġ : qaltı mır-lıġ burnaç süçigsiz tatı[ġsız] /// 7) / … |
| Sho.Rosia 6.2.2.3/35 | … bilmek üz-e : köŋ-ülüŋ-nüŋ biligiŋ-niŋ yénikin aġ[ırın] /// 6) /// [bölgil | adırt]-laġıl | 自在三昧 erksinme-k dyan-ta küsüş dyan yme tér /// / 7) /// t’ 戒 sıqmaq d[yan] … |
| Sho.Rosia 6.2.2.4/24–27 | … / [如人] ΟΟ qaltı kişi-ler kentü öz-leri qılsar-lar [qılınçıġ]/// [körür-ler | adırtla]yur-lar | |
| Sho.Rosia 6.3.2 /35 | … aḳ aŋbaşlayuḳı nomuġ 正思惟於法 könisinçe çınġaru saḳın[ıp nomta 選] 擇思量 talulap | adırtlap | ürgülep teŋlep 住心 köŋlin turġursar 正向多 [住 könisinçe] ölenser üküş turġurma … |
| Sho.Rosia 6.3.2 /35 | … r bu[lġalı köni nomuġ] ötgürüp tupulup 現見 b(e)lkiz b(e)lgülüg körür körmek | adırtlamaḳıġ | [bilge biligin] k(e)ntün ök tuyar têp 如是淨戒具足 monı monçulayu arıġ çḫşa[ptḳa … |
| Sho.Rosia 7.2 /88 | ḳuşuġ [/// körmek] | adırtlamaḳ | kelteçi :: |
| Sho.Rosia 8.3 /110–112 | … gindin ertser -ler 初 asanki üzlünçü-s, ,k,nt, ḳavranmaḳ tuş içinde otġuraḳ | atırḍlamaḳ | bölüki atlġ 四 törlüg edgü yıltız-larıġ 修習 témin ök öḍgürmek tuş üz-e ikint … |
Aynı gövdeden maddeler
“adırtla” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).