Derlem sözlüğü · madde
adırt isim
Tanım
- Fark, ayrım, ayrılık: “ekintiniŋ adırtı üküş bar” ikisinin arasında çok fark var; “alḳu şiriavaklar birle bolur ḳayu adırtı” şravakalarla ne farkı olur; “ayıġlı sawıŋnıŋ adırtı yoḳ” kötü sözünün (iyiden) farkı yok. Tanıklar: AbhManTT
- Ayrıntı, tür; “uçsuz ḳıdıġsız adırt” sonsuz ayrıntı: “yörüg uġuşınıŋ uçsuz ḳıdıġsız adırtı” anlam türlerinin sonsuz ayrımı; “adırt öŋi yörügin” ayrı ayrı anlamını. Tanıklar: Abh2
- “kün ay öd ḳolu adırtın biltürürler” gün, ay, zaman ve anın farkını bildirirler; KB: “uḳuş munça teŋlig aḍırtlar erig” anlayış, erler arasında bu kadar ayrım (yaratır). Tanıklar: SekKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): adırt — yalın hâliyle 7 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- adırtı 17 (Abh, Man, TT) · aḍırtı 2 (KB)
- aḍırtlar 1 (KB) · adırtlar 1 (Abh)
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (42) →Abh Abhidharma (Shogaito)
31 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 761 | bilip başdınḳı ordunḳı adaḳ -taḳı töz uġuş üz-eki | adırt-ın | . |
| Abh.Sho. 933 | … lig kirsiz bilmemek-ler-ig tarġarmış tarġarmamış-ta ulatı uuçsuz ḳıdıġ-sız | adırt-ı | erür. |
| Abh.Sho. 1458–1461 | bu üç padak şlokda bar üç türlüg | adırtı | aŋ’ilki adı köd -rülmiş-lik uluġ baḫşı öŋi erür taş azaḳ nomluġ-ta ulatı a … |
| Abh.Sho. 2407–2411 | … m ödrü andaġ ermez üçün anın uġrayu abid -arim-nıŋ adırtı öŋi-si sudur-nuŋ | adırtı | öŋi-si birle yörüg töz-inçe erser büdün adırılmur tėp又yene saŋgabadrė baḫş … |
| Abh.Sho. 3447 | alḳu tüz-ün-ler-niŋ yme ök bolmaġu kergek | adırtı | . |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.2.2.2/29 | 施羅 sel[i] /// 3) /// | [a]dırt-lar-nıŋ | dintar-ı 翅Ο ş’y’cy/// 4) /// qan-qa 給舆ΟΟ berür erti /// |
| Sho.Rosia 6.2.2.4/16–17 | 我今 ΟΟ men amtı körser | adırt | [-sar] //// ökündi ergey tép 極爲 ΟΟ artoq(ra)q seçe [mün qadaġ bolur] /// u … |
| Sho.Rosia 8.3 /173–174 | atarḍmaḳ-larıġ biligsiz-lerig birgerü 断 nom-ta | atorḍ | öŋi ermez atlġ kértü töz-üg tanuḳlap. |
| Sho.Rosia 8.3 /182–183 | nom | atırt | öŋi ermez atlġ ertükḍeg kértü töz birle birikmiş 光 yasuḳ 心 -leri üz-e. |
KB Kutadgu Bilig
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlarTT TT I-X
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36.15-77–80 | … inçip edgü ḳılınç -lıġ iş-lerke ınanmaġınça bu inçsiz-tin ayıġlı sawıŋ-nıŋ | adırtı | yoḳ . |
| T III D 2607.-116–117 | … rü kirik . . . ufşaḳ ḳılınç -lıḳ . ikirçgü köŋül-lüg yalŋuḳlarḳa [.] . . . | atırtın | uḳı -ttıŋız . |
Man Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 173b2-418 | yme bir ekintin(i)ŋ | ad(ı)rtı | üküş bar |
Sek Sekiz Yükmek
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.257 (IIc) | asıġlıġ likjir tip bitig [ ] kün ay öd ḳolu | adırtın | biltürürler |
Aynı gövdeden maddeler
“adırt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).