Tanım
- Ayrıntısıyla incelemek, çözümlemek, ayırt ederek anlamak: “şastrlarıġ adırtlayu uḳtaçı” incelemeleri ayrıntısıyla anlayan; “utġuraḳ bilge biligin adırtlayu uḳar” kesin bilgeliğiyle ayırt ederek anlar. Tanıklar: Mait2
- “nom adırtlamaḳ” öğretinin çözümlenmesi; abhidharmanın (Çince 對法) Uygurca karşılığı: “nom adırtlamaḳnıŋ adı bolur nom adırtlamaḳ tėp”. Tanıklar: Abh
- Yorumlamak, anlamını açmak: “ol tülnüŋ tüşin adartlayu bėriŋler” o rüyanın anlamını açıklayıverin; “körser adırtlasar” görüp ayırt ederse. Tanıklar: ShoR
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): adırtla- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (24):
adırtlamaḳ 12
adırtlaġalı 8
adırtlayu 8
adırtlamaḳnıŋ 7
adırtlamaḳta 7
adırtladaçı 5
adırtlamaḳıġ 4
adırtlasar 4
adırtlap 3
adırtlaġuluḳ 3
adırtlayur 2
adırtlaġay 2
adartlayu 1
adrtlamaḳnıŋ 1
adırtlamaḳı 1
adırtlamadımız 1
adırtlamış 1
adırtlataçı 1
adırtlaġalır 1
adırtlaġuluġ 1
adırtlayurlar 1
adırtlaġuta 1
adırtlaġıl 1
atırḍlamaḳ 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (59) →Abh Abhidharma (Shogaito)
59 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 40–41 | … beş aj-un-lar iki türlüg yėrdinçü-ler ḳayu tıldaġ-ın inçip bolur tėp körüp | adırtlap | anıŋ tıldaġ -ı ez-ruz tŋri işvarė tŋri-te ulatı-lar uġur-ında ermez-in. |
| Abh.Sho. 68–71 | ḳaltı süt-in yuġrutgartaman ünmiş teg tėp分別界品tadukoş uġuş -lar-ıġ bölmek | adırtlamaḳ | bölük aŋ’ilki-niŋ aŋ’ilki第一頌aŋ’ilki şlk söz-ler又karik yme/tėr諸一切種諸冥滅kim al … |
| Abh.Sho. 273 | ḳaltı nomuġ | adırtlamaḳ-ta | öŋi niz-vanı-lar-ıġ. |
| Abh.Sho. 281–283 | … ḳarşı üçün inçe ḳaltı yaruḳ-lı ḳaraŋġu -lı birgerü bolmamış-ı teg üçün nom | adırtlamaḳ | birök tuġsar ḳamaġ niz-vanı-lar tarıḳur. |
| Abh.Sho. 479–483 | … r ḳaltı burḫan adı ködrülmiş-ig tėp釋日yöre söz-ler yinçgeleyü sınanu bölser | adırtlasar | . |
| Abh.Sho. 957–962 | … r-ta piradikabud-lar-ta azu -ça yme <anda yene> adruḳ adruḳ uġur-ın bölmek | adırtlamaḳ<-ı | üz-e> yörügi <inçip> bekiz belgülüg uḳulur üçün anın söz-leser tördegü-ni … |
| Abh.Sho. 967 | 答bu yörüg-te alḳu baḫşı-lar-nıŋ bölmiş | ad -ırtlamış | :: |
| Abh.Sho. 1592–1595 | … ikinç bėrü söz-lemiş ol浄慧 隨行名對法・・・・・・論日bilge bilig tėp tėmiş-i erser ḳaltı | adırtladaçı | erür. |
| Abh.Sho. 1603 | adırtladaçı | tėgüçi sav-ta negü tėp yörüg’ol tėptėser. | |
| Abh.Sho. 1657–1658 | tuyup emgek-te ulatı-lar-nıŋ öz töz-in bölgü -te | adırtlaġu-ta | alḳu kėrtü-lerig bilge bilig iş küdük üz-e seçe yėg erür. |
| Abh.Sho. 2034–2037 | … ergek tėp şlok-ta yumdarıp kikinç bėrü söz-lemiş ol論頌日。若離 擇法定无餘ḳaltı nomuġ | adırtlamaḳ-ta | öŋi odġuraḳ yoḳ erür adın. |
| Abh.Sho. 2044 | nom | adırtlamaḳ-ta | öŋi yoḳ adın al aldaġ. |
| Abh.Sho. 2045–2046 | nedegin bolur bilgeli nom | adırtlamaḳ-nıŋ | niz -vanı tarġardaçı-sın aŋayu al aldaġ yoḳ-ın tėptėser如經説 云ḳaltı sudur-ta … |
| Abh.Sho. 2069–2071 | … amış ol abidarim-ıġ küsemiş üçün kim yėrdinçü-teki-ler-ke (buldurġalı) nom | adırt -lamaḳ-ıġ | tėp ulatı tėp釋日bu tıldaġ-ın tėptėmiş-i erser. |
| Abh.Sho. 2069–2071 | ḳaltı bu (nom) | adırtlamaḳ | tıldaġ-ında tėp (timek) erür. |
| Abh.Sho. 2074–2080 | … -ı alḳu nom-lar-nıŋ töz-in yörüg töz -inçe saḳınġalı adırtlaġalı此擇法者bu nom | adırtlamaḳ | erser erür üçün burḫan-lıġ uluġ baḫşı-nıŋ iş-i küdüki küsemiş üçün amtı yė … |
| Abh.Sho. 2074–2080 | … aḫşı-nıŋ iş-i küdüki küsemiş üçün amtı yėrdinçü-deki-ler-ke buldurġalı nom | adırtlamaḳ-ıġ | bu tıldaġ-ın adı ködrülmiş yrlıḳamış ol bu abidarim-ıġ tėp問nedegin bolur b … |
| Abh.Sho. 2081 | 答nom | adırtlamaḳ | erür üçün biligsiz-niŋ yöründeki biligsiz uġur-ında anın turur alḳu niz-va … |
| Abh.Sho. 2082–2085 | birök bulsar nom | ad -ırtlamaḳ-ıġ | niz-vanı-lar tuġmaz üçün anın bilmiş kergek nom adrtlamaḳ -nıŋ niz-vanı ta … |
| Abh.Sho. 2086–2090 | karik-ta odġuraḳ yoḳ adın tėmek -te aldın-ḳı-sı üz-e uḳıdur nom | adırtlamaḳ-nıŋ | asıġ-ın tusu-sın öŋdün sėzik ayıdu söz-ledükte kim erti yene aşnu nomladaç … |
| Abh.Sho. 2091–2000 | aŋ’ilki söz-leyür abidarim-nıŋ tıldaġ-ın ikinti uḳıdur nom | adırtlamaḳ-nıŋ | asıġ-ın üçünç uḳıdur niz -vanı tarġarmaḳ-ıġ tördünç uḳıdur nomladaçı kişig … |
| Abh.Sho. 2091–2000 | … randikė ni’kay-lıġ-lar-nıŋ abipiray-ın karikda söz-legüçi若離擇 法定无餘ḳaltı nom | adırtlamaḳ-ta | öŋi odġuraḳ yoḳ adın alḳu niz-vanı-larıġ tarġardaçı yėg adruḳ al aldaġ tėp … |
| Abh.Sho. 2584–2586 | 論ḳayu nom-nuŋ adı bolur olar-ḳa bilgülük | adırtlaġuluḳ | bol -maḳ üz-e bu tıldaġ-ın tėr-ler tėpdėgülük tŋri burḫan yrlıḳamış ol abi … |
| Abh.Sho. 2584–2586 | … i burḫan yrlıḳamış ol abidarim-ıġ tėp釋日öŋdün söz-ledi erti nom(-uġ bölmek) | adırtlamaḳ -nıŋ | adı bolur nom adırtlamaḳ tėp. |
| Abh.Sho. 2587–2588 | neçe bililser yme | adırtlamaḳ -nıŋ | bilmek adırtlamaḳ tėgüçi erdüki bililmez üçün ḳayu-nuŋ adı bolur nomuġ böl … |
| Abh.Sho. 2587–2588 | neçe bililser yme adırtlamaḳ -nıŋ bilmek | adırtlamaḳ | tėgüçi erdüki bililmez üçün ḳayu-nuŋ adı bolur nomuġ bölmek adırtlamaḳ tėp … |
| Abh.Sho. 2614–2617 | … kkirlig kirsiz ikigü anda ḳadılışmaḳ bulġaşmaḳ üz-e alp bolur erti bölgeli | adırtlaġalı | birök muŋa tayaḳ-lıġın söz-leser sėziŋülük bolur erti yaŋġaḳ kėŋ bolmış tė … |
| Abh.Sho. 2749–2750 | kşan-ın töz-lüg nomuġ bolmaz bölgeli | adırtlaġalı | öd-i adġuraḳ ḳısġ-a üçün tėp. |
| Abh.Sho. 2885–2891 | … anın adı bolur aḳıġ-sız tėp亦无問答yme ök yoḳ üçün sėzik kikinç üz-e bölgülük | adırtlaġuluḳ | orun anın bilmiş kergek adı ködrülmiş-niŋ ḳayu yrlıḳamış-ı alḳu şasdr-a -k … |
| Abh.Sho. 2892–2895 | … ḳ ėyin ükligülük bolmaḳ -ın tėp答az turz-un anuşayakoş-ta kėn kėŋürü bölgey | adırtlaġay | biz :: |
| Abh.Sho. 3026–3033 | … i ne üçün iki -leyü kergek-lep söz-leti (üç) tėp答adırtlıġ odġuraḳ bölgelir | adır -tlaġalır | üçün有一师云bar bir baḫşı söz-ler iki ygrmi tıldaġ -tın turuġm-a nom-lar erür … |
| Abh.Sho. 3046–3048 | … ar ikigü-ni adırur adın öŋi öçmek-ler-tin問 öŋdün söz-leti erti ḳaltı nomuġ | adırtlamaḳ-ta | öŋi yoḳ yėg adruḳ al aldaġ tarġardaçı alḳu niz-vanı-larıġ tėp虚空非擇 kök ḳalı … |
| Abh.Sho. 3068 | ėdiglig-niŋ yörügi üküş üçün bölüp | adırtlap | kergek-inçe kėŋürmiş erür. |
| Abh.Sho. 3098–3101 | yol kėrtü-nüŋ yörügi kėŋ üçün amtı margapudgalakoş-ta kėn inçip böle | adırtlayu | tükedgey biz üç ėdigsiz-ler -niŋ yörügin birer baḫşı-lar böle adırtlayu ka … |
| Abh.Sho. 3111–3113 | … ış erür iki abipiray一师云bir baḫşı söz-ler kök ḳalıḳ bir erür bolmaz bölgeli | adırtlaġalı | tėp有部一师云sarva-asdivat ni’kay-lıġ bir baḫşı söz-ler. |
| Abh.Sho. 3119 | birök söz-leser siz-ler kök ḳalıḳ bir erür bolmaz bölgeli | adırtlaġalı | tėp. |
| Abh.Sho. 3223 | baġ-tın öŋi üdrülmek erser erür | adırtlataçı | yörüglüg有bar adın baḫşı-lar söz-ler. |
| Abh.Sho. 3309–3310 | … ndirayakoş-ta kentü kėn kėŋürü söz-legey biz tėp論bilmek erser ḳaltı bilmek | adırtlamaḳ | erür. |
| Abh.Sho. 3318–3322 | bir tek bir yörüglüg üçün öŋin öŋin adırıp böldeçi | adırtladaçı | tört türlüg tüz-ün-ler kėrtü-sin bu ürlügsüz -te ulatı十六行相altı ygrmi uġur- … |
| Abh.Sho. 4095–4096 | kentü kör -miş eşidmiş-iŋe tayaḳ-lıġın usar böle | adırtlayu | söz-legeli munuŋ adı bolur sav tayaḳ-ı tėp. |
Aynı gövdeden maddeler
“adırtla” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).