Tanım
- (Bir nesneye) yönelip tutunmak, onu kavramak, algılamak (Abh terimi): “alḳu adḳanġularıġ adḳandaçı bilge bilig” bütün nesneleri kavrayan bilgelik; “kėrtülerig adḳanıp” gerçekleri nesne edinip. Tanıklar: Abh
- Yapışmak, bağlanmak: “êyin udu aḍḳanıp tutup” uyup ardınca yapışıp tutup; “nidan adḳanmış tınlıġlar” (doğum, yaşlılık, hastalık, ölüm) nedenlerine tutulmuş canlılar. Tanıklar: ShoR
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): adḳan- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- adḳanıp 10 (Abh) · aḍḳanıp 1 (ShoR)
Çekimli biçimler (27):
adḳanġalı 13
adḳantaçı 10
adḳanıp 10
adḳandaçı 7
adḳansar 5
adḳanmış 5
adḳanġusı 5
adḳanġuta 5
adḳanu 4
adḳanurlar 3
atqandaçıqa 3
adḳanġular 3
adḳantuḳta 2
adḳanmaḳ 2
adḳanur 2
adḳandaçısı 1
adḳanmaḳlıġ 1
adḳandaçısın 1
adḳantaçısı 1
adḳantaçısın 1
adḳandaçısınıŋ 1
adḳantaçısınıŋ 1
adḳanıġ 1
atqandaçınıŋ 1
adḳanġuḳa 1
atḳanıp 1
aḍḳanıp 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (83) →Abh Abhidharma (Shogaito)
83 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 741 | ulatı alḳu adaḳanġu-lar-ıġ | adḳandaçı | bilge bilgi. |
| Abh.Sho. 838–839 | ḳaltı bėş bilig-ler-te | adḳantaçı-sın | neçe tarġarsar yme adḳanġu-luḳ adḳanġu-ta ulatı-lar-ta yanduru yene yügerü … |
| Abh.Sho. 840–841 | < birikmez alḳu > burḫan-lar-nıŋ | adḳan -taçı | adḳanġuluḳ niz-vanı-lar-nıŋ yıd-ın yuḳ-ın birdemleti ḳalısız tarġarmış-ḳa. |
| Abh.Sho. 942 | bular bolur tört türlüg ıraḳ-lar tėp bilge bilig | adḳanıp | yėdmez üçün又ėrgürmez yme/tėr. |
| Abh.Sho. 997–998 | … ge bilig üz-e yme ök tardıp yılayu bilge biligig turġursar yme umaz büdürü | adḳanġalı | alḳu türlüg-ler-ig alḳu bölük-ler-ig. |
| Abh.Sho. 1141–1142 | 或即身見azu-ça yme ol oḳ bar et’öz körüm erür çomrulġuluḳ badġuluḳ orun | adḳanmaḳ | uġur -ında bar et’öz körüm-üg. |
| Abh.Sho. 1780 | neçe umasar yme | adḳanġalı | nomuġ. |
| Abh.Sho. 1835 | inçe ḳaltı köŋül biligi | adḳanmış | teg alḳu nomluġ adḳanġu-larıġ. |
| Abh.Sho. 2241–2243 | azu yene bu şasdr mu ol所以不應bu tıldaġ-ın tegimlig ermez bir yindem | adḳanıp | söz-legeli yörüg ėyin saŋgit ḳılmış-ı erser odġuraḳ erür abidarim tėp. |
| Abh.Sho. 2752 | adḳansar | ḳayu-ta ulatı adḳanġu-larıġ. | |
| Abh.Sho. 2763 | ança ança nom-lar-ta | adḳantaçı -sı | ükliyür aşılur. |
| Abh.Sho. 2781–2782 | ḳaltı köz | adḳantuḳ-ta | kün tŋri çoġluġ yalın-ı üklimek aşılmaḳ üz-e köz saḳımış üçün uup tuġurġal … |
| Abh.Sho. 2802 | adḳanıp | iki kėrtü-lerig niz-vanı -lar bolmaz üçün anda ornanıp turġalı. | |
| Abh.Sho. 2813–2816 | … uv-ḳa umamış teg yapşınġalı alḳu niz-vanı-ta ulatı-lar-ta öçmek-li yol-lıġ | adḳanıp | turmış-ı erser inçip öçmek-li yol-lı kėrtü-ler-te arıdı ėyin üklimez隨増者 az … |
| Abh.Sho. 2837–2843 | … üçün anın aḳıġ-lıġ tėdmez tėp問ḳayu-ta ulatı niz-vanı-lar öçmek-li yol-lıġ | adḳanıp | turur yene bolur ḳaç türlüg tėp. |
| Abh.Sho. 2845–2847 | … -lıġ-sız biligsiz altıġu uyur adḳanġalı aḳıġ-sız-ıġ tėp此无漏縁惑bu aḳıġ-sız-ıġ | ad -ḳandaçı | niz-vanı-lar neçe adḳansar yme iki kėrtü-lerig. |
| Abh.Sho. 2892–2895 | … ġuraḳ ḳarşı ermez tėp問nedegin bolur bilgeli adḳanġuluḳ öçmek-li yol-lı-nıŋ | adḳantaçı | niz-vanı-lar-ḳa odġuraḳ ėyin ükligülük bolmaḳ -ın tėp答az turz-un anuşayako … |
| Abh.Sho. 2908 | oḫşadı erser | adḳantaçı-sı-nıŋ | adḳanġuluḳ-ı-nıŋ bir ikinti-ke ükliyü aşılu oḫşaşmaḳ-ı erür. |
| Abh.Sho. 2987–2989 | kėn yene | adḳansar | amranmaḳ uġuş-uġ bu adḳantaçı köŋül-teki nom-ta ulatı-lar-ı odġuraḳ erür a … |
| Abh.Sho. 3105–3106 | yme ök bolmaz | adḳanġalı | tıdıġ-lıġ-ta taş öŋi aŋayu bar kök ḳalıḳ tėp若无障故birök tıdıġ-sız üçün adamı … |
| Abh.Sho. 3273–3276 | … açı ėyin yatdaçı-lar ulatı öŋdün-ki bölüklüg-i tarıḳu tüketdükte adın munı | adḳandaçı-sı | anılayu oḳ badaçı bolur. |
| Abh.Sho. 3625–3626 | ol adḳanġu uġuş-uġ | adḳandaçı | bėş bilig ḳuvraġ-ı turup kelmedük ödte birdemleti tuġ -maz. |
| Abh.Sho. 3631–3633 | … i erser bir kşan -taḳı köz erklig ulatı birle yene köz biligi bir uçluġ-ın | ad -ḳansar | bir kök öŋüg. |
| Abh.Sho. 3636 | köz biligi adḳaġ-ında | adḳansar | yapşınsar adı bolur bir uç -luġ-ın tėp. |
| Abh.Sho. 3643–3644 | köz erklig bilig birle | adḳanu | örgürmetin ḳuruġ -ın tüşürülür üçün ertmiş öd-ke adı bolur erdmek tėp nede … |
| Abh.Sho. 3647–3652 | … m-e atlġ basudçı egsük bolmaḳ üz-e ol tüz arasız basudçı anın söz-lemiş ol | adḳanu | irgürmetin tėp縁彼境界ol adḳanġu uġuş-uġ adḳantaçı bėş bilig ḳuvraġ-ında ulatı … |
| Abh.Sho. 3647–3652 | … rup kelmedük ödte birdemleti tuġmaz tėptėmiş-i usar ol kşan-ta ol adḳanġuġ | adḳanġalı | tegimlig bėş bilig-ler-te tuġmadaçı-sı erser birdemleti ikileyü tuġmaz üçü … |
| Abh.Sho. 3657 | ertmiş ödki öŋ-te ulatı adḳanġu -larıġ bolmaz | adḳanmaḳ-lıġ | iş-i küdüki. |
| Abh.Sho. 3663 | adḳanġu-sı | birök ertmiş ödte bolsar egsük bolur. | |
| Abh.Sho. 3671–3672 | … ı köŋül bilig-inde turġurup adın-lar köŋül-in bildeçi bilge biligig yaraşı | adḳanġalı | tegimlig-i erser bu kşan-taḳı adın-lar-nıŋ köŋül-in. |
| Abh.Sho. 3675–3678 | tuġurup adın-lar köŋül-in bilgeçi bilge biligig | adḳan -ġalı | uġuluḳ bu kşan-taḳı adın-lar-nıŋ köŋül-in此念他心智bu kşan-taḳı adın-lar köŋül- … |
| Abh.Sho. 3694–3696 | … ar bir kezig-te yindem bolup bir bilig bu kşan-taḳı köz bilig birle uġrayu | adḳanu | tükedmek üz-e öŋüg更有何 餘識ikileyü bar ḳayu adın bilig ertdükte barduḳ-ta bol … |
| Abh.Sho. 3701 | öŋ | adḳanġu-ḳa | körü bolur. |
| Abh.Sho. 3843–3845 | … ŋ köz erklig-i biligi bir uçluġ-ın bir öŋde bolmış ödte adın adḳanġu-larıġ | adḳandaçı | biligde bululur bilme -tin öçmek. |
| Abh.Sho. 3996 | yörüg’ol adḳanġu erser ad erür söz-legülük sav üz-e uḳġuluḳ-nuŋ | adḳanġu-sı | . |
| Abh.Sho. 4269 | öd yol-ı tėgüçi iki ujik-ler üz-e sıyur öd meŋgü ol tėp | adḳandaçı | taş azaḳ nomluġ-larıġ. |
| Abh.Sho. 4283–4284 | vasdu-luġ tėgüçi iki ujik üz-e tıdar tıldaġ-sız ol tėp | adḳantaçı | ters azaḳ nomluġ-larıġ olar ad -ḳanur-lar. |
| Abh.Sho. 4290 | kėn aj-un tėp | adḳantaçı | ters azaḳ nomluġ-larıġ. |
| Abh.Sho. 4341 | 答云tudyaḳ tėgüçi sav-ta | adḳanmaḳ | tudyaḳ-lanmaḳ tėp yörüg’ol. |
| Abh.Sho. 4344–4345 | azu-ça yme uyur üçün | adḳanġalı | tudġalı kėnki bolmaḳ-ıġ tardtaçı ḳılınç-ıġ anın adı bolmış ol tudyaḳ yükme … |
Aynı gövdeden maddeler
“adkan” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).