İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

boşu- fiil

Tanım

  1. Çözmek, salıvermek; (suçu) bağışlamak: “yazuġumın boşuyu bėrzün” suçumu bağışlasın; “tsuyumta yazuḳumta boşuyu bėrzün” beni günahımdan, suçumdan kurtarsın; “bėş teŋrig boşuġalı yaruḳuġ ḳaraġ atırġalı” beş tanrıyı (ışığı) kurtarmak, aydınlığı karanlıktan ayırmak için; “baġ buḳaġulaġ alḳu buzar boşuyur” bağları, prangaları hep kırar, çözer; “içgerip tudmaḳlıġ küçin boşumaġınça” içe çekip tutan gücünü bırakmadıkça. Tanıklar: HuastKİPUSukh

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): boşu- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (8):

Huast Huastuanift

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T. II D. 178 III.-2–11 … i-i yėringerü-ü barsar öŋü[-ü] ḳapıġı-ı kün ai-i t(e)ŋri-i ol bėş t(e)ŋrig boşuġalı yaruḳuġ ḳaraġ atırġalı-ı tegde tolı-ı tegzinü-ür
T. II D. 178 III.-12 … tınl(ı)ġḳa n[eçe] üz boz ḳıltımız erser . t(e)ŋrim bu-u on türlüg yazuḳda boşuyu ötünür biz
T. M. 183-9–11 … künin sayu t(e)ŋrike nomḳa arıġ di[ntarlar ḳa] [suy]umuznı-ı yazuḳumuznı-ı [boş]uyu [ḳolmaḳ] [k(e)rgek er]ti-i ..
T. II D. 178 V.-2–5 … t(e)ŋri-i] burḫanḳa bir biligi[n] köŋ[ül]ta baru bir yılḳı yazuḳu[muzn]ı-ı [boş]uyu-u ötünmek k(e)rgek erti-i .
T. II D. 178 V.-6–5 … Rückseite. / [bir yılḳı-ı] yazuḳumuznı-ı-h bir b[iligin] köŋ[ü]lte baru boşuyu-u-h [ḳolmadımz] erser . neçe eksük k(e)rgek [b]olt[ı-ı] erser . amtı-ı-h t(e)ŋ …

Aynı gövdeden maddeler

“boşu” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).