Tanım
- Artırmak, çoğaltmak: “olarḳa imannı arturdı” onların imanını artırdı; “tapuġ arturu bardı künde yaŋı” hizmetini her gün artırarak gitti; “aḳılıḳ şėrėf cah cėmal arturur” cömertlik şerefi, makamı, güzelliği artırır; “arturur-miz eḍgülük ḳılıġlılarḳa” iyilik edenlere (ödülü) artırırız. Tanıklar: KuTKBAH
- (Orhon yazıtlarında) aldanmak: “süçig sabıŋa, yımşaḳ aġısıŋa arturup üküş türük bodun öltüg” tatlı sözüne, yumuşak ipeğine aldanıp çok sayıda Türk halkı öldün. Tanıklar: KTBK
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): artur- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (14):
Bağlamlar
Bütün geçişler (21) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
21 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/26a2 | … ydılar olarḳa boḍun: bütünlükin boḍun çın-oḳ tėrdiler sizke ḳorḳuŋ olardın | arturdı | olarḳa imannı aydılar: tap bizke taŋrı nėme körklüg erklig ol |
| Ku. T. 26/93b2 | … tünlükin anlar kim bittiler yana tandılar yana bittiler yana tandılar yana | arturdılar | küfrni ermez taŋrı kim yarlıḳasa olarnı hem köndrür ermes yolḳa |
| Ku. T. 27/13a1 | … ar kim bittiler hem ḳıldılar eḍgülükler tükel ḳılur olarḳa yanutlarını hem | arturur | olarḳa fazlındın emdi anlar kim ʿarlandılar boynaġuluḳ ḳıldılar ḳınayur ol … |
| Ku. T. 28/38a3 | … ımıznı töke bėrgil kiriŋ ḳapuġḳa yüknü örtgey-miz sizlerniŋ yazuḳlarıŋıznı | arturur-miz | eḍgülük ḳılıġlılarḳa |
| Ku. T. 28/65a1 | … ḳaçan yad ḳılınsa taŋrı ḳorḳar köŋülleri ḳaçan oḳınsa olar üze [ayatları] | arturur | olarḳa bitmek iḍileri üze köŋül ururlar |
| Ku. T. 29/35b3 | 47 eger çıḳsalar siziŋ içiŋizde | arturmazlar | sizke meger artuḳluḳ ėwitgeyler erdi sizler ara tileyürler sizke bulġaḳlıḳ … |
| Ku. T. 30/77b1–3 | 88 anlar kim tandılar yandılar taŋrı yolındın | arturdumız | olarḳa ḳın ḳın üze anın kim yarlıġdın çıḳar erdiler |
| Ku. T. 30/80b2 | … ni taŋrı anıŋ birle belgürtür ol sizlerke ḳopmaḳ küni ol [kim] anıŋ içinde | arturulduŋuz | |
| Ku. T. 31/30a2 | 76 | arturur | taŋrı anlarḳa kim köni yolḳa köndiler köni yolnı körklüg baḳiler yaʿni bėş … |
| Ku. T. 31/87b2 | … wmegil ḳurʾan birle ḳaza ḳılınmazda burun saŋa anıŋ yarlıġı ayġıl: ey iḍim | arturġıl | maŋa bilmekni |
| Ku. T. 33/63b1 | … rni ḳılġan yalavaçlar ḳanatlar iḍisi ikirer ikirer üçer üçer törter törter | arturur | törütmek içre nė kim tilese ol taŋrı ḳamuġ neŋ üze küçlüg uġan turur |
| Ku. T. 33/75b3 | 30 Tükel bėrlür üçün olarḳa yanutları | arturur | anlarḳa öz fazlındın ol örtgen arḳa üküş bėrgen |
| Ku. T. 33/79b1 | … ı ḳıldı sizke ḫalifetler yer içinde kim kim tansa anıŋ üze turur kafirlıḳı | arturmaz | kafırlerḳa küfrlerini iḍileri üskinde meger düşmanlıḳ hem arturmaz kafirle … |
| Ku. T. 33/79b1 | … firlıḳı arturmaz kafırlerḳa küfrlerini iḍileri üskinde meger düşmanlıḳ hem | arturmaz | kafirlerḳa küfrleri meger ḳor yas |
| Ku. T. 33/82b1 | … köni yol bulmışraḳ ümmetlerde birindin ḳaçan keldi erse olarḳa ḳorḳutġuçı | arturmadı | olarḳa meger ḳaçmaḳ |
| Ku. T. 36/14a3 | 20 kim tileyür erse aḫiret tarıġlaġını | arturur-miz | aŋar ekini içinde kim kim tileyür erse dünya tarıġlaġını bėrür-miz andın y … |
| Ku. T. 36/17a1 | … sizde anıŋ üze ter meger dostluḳ yaġuḳluḳ içinde kim kim ḳazġansa eḍgülük | arturur-miz | aŋar anıŋ içinde eḍgülük ol taŋrı örtgen az taʿatḳa üküş yanut bėrgen |
| Ku. T. 36/19b3 | 26 icabet ḳılur anlarḳa kim taptılar hem ḳıldılar eḍgülükler hem | arturur | olarḳa öz fazlındın kafirler olarḳa ḳın ḳatıġ |
| Ku. T. 37/14b3 | 17 anlar kim köndiler | arturġay | olarḳa könilik bėrgey olarḳa saḳınmaḳlarını |
| Ku. T. 37/27b3 | 4 ol taŋrı kim indürdi amruşmaḳnı müʾminler köŋül--leri içinde | artursun | tėp imanlarnı imanlarıŋa ol taŋrı[ḳa] kök süleri hem yerlerniŋ erür taŋrı … |
| Ku. T. 38/74b3 | 17 eger ötünç bėrse siz taŋrıḳa körklüg ötünç iki ança | arturur | anı sizke hem örter sizni taŋrı azḳa üküş bėrgen keçürgen |