Tanım
- Helal, dinen serbest: “helal ḳıldı sizke ol kim anda aḍın” bunların dışındakileri size helal kıldı; “sorarlar saŋa: nė neŋ helal ḳılındı olarḳa” onlara nelerin helal kılındığını sana soruyorlar; “bu helal ol bu haram” bu helal, bu haram; “boġuzuŋ küḍezgil halal yigil az” boğazını koru, helalden az ye; “halal dünya ḳazġan özüŋni yitür” helal dünyalık kazan, kendini doyur; “ḫalal yi ḫalal ḳıl yarınlıḳ tapuġ” helal ye, yarınki (ahiret) hizmetini helal kıl. Tanıklar: KuT3KB2
KB ve AH’deki ḫalal/halal yazımı da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): helal — yalın hâliyle 15 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ḫalal 13 (KB) · halal 10 (KB, AH)
- halaldin 1 (KB) · ḫalaldin 1 (KB)
Çekimli biçimler (5):
Bağlamlar
Bütün geçişler (15) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| 4 | … r uraġutlardın meger ol kim erklendi eligleriŋiz taŋrınıŋ bitigi siziŋ üze | helal | ḳıldı sizke ol kim anda aḍın ol kim tilese siz mallarıŋız birle parsalar z … |
| Ku. T. 27/47a3 | 160 Zulm birle anlardın kim cuhud boldılar haram ḳıldımız olar üze arıġlar | helal | ḳılındı olarḳa yüz ewürmekleri birle taŋrı yolındın üküşni |
| Ku. T. 27/18a1 | 4 sorarlar saŋa: nė neŋ | helal | ḳılındı olarḳa ayġıl: helal ḳılındı sizke arıġlar ol kim ögrettiŋiz awlaġl … |
| Ku. T. 27/18a1 | 4 sorarlar saŋa: nė neŋ helal ḳılındı olarḳa ayġıl: | helal | ḳılındı sizke arıġlar ol kim ögrettiŋiz awlaġlı it ḳuşlardın üterçiler ögr … |
| Ku. T. 27/19a2 | 5 bu kün | helal | sizke arıġlar anlarnıŋ taʿamı kim bėrildiler bitig helal sizke siziŋ taʿam … |
| Ku. T. 27/19a2 | 5 bu kün helal sizke arıġlar anlarnıŋ taʿamı kim bėrildiler bitig | helal | sizke siziŋ taʿamuŋuz helal olarḳa parsa uraġutlar müʾminlerdin parsa uraġ … |
| Ku. T. 27/19a2 | … e arıġlar anlarnıŋ taʿamı kim bėrildiler bitig helal sizke siziŋ taʿamuŋuz | helal | olarḳa parsa uraġutlar müʾminlerdin parsa uraġutlar anlardın kim bėrildile … |
| Ku. T. 28/33b1 | … inde incil içinde fermanlar olarḳa eḍgülükni taḳı yıġar olarnı yawuz işdin | helal | ḳılur olarḳa arıġlarnı haram ḳılur olar üze arıġsızlarnı ḳoḍar olardın aġı … |
| Ku. T. 29/28a2 | … ḍinke ḳoḍmaḳ [artuḳluḳ ol] küfr içinde ḳışar anıŋ birle anlar kim tandılar | helal | ḳılurlar anı bir yıl haram ḳılurlar anı bir yıl teŋeştürseler anıŋ sanını … |
| Ku. T. 29/28a2 | … haram ḳılurlar anı bir yıl teŋeştürseler anıŋ sanını kim haram ḳıldı taŋrı | helal | ḳılurlar anı kim [haram] ḳıldı taŋrı bezendi olarḳa ʿamelleriniŋ yawuzı ta … |
| Ku. T. 30/94b1 | 116 aymaŋlar anı kim sıfat ḳılur tilleriŋiz yalġannı; bu | helal | ol bu haram tėp. yaratsa sizler taŋrı üze yalġannı bütünlükin anlar kim ya … |
| Ku. T. 33/12a1 | 50 ey yalavaç biz | helal | ḳıldımız saŋa cüftleriŋni anlar kim bėrdiŋ olarnıŋ terlerini ol kim erklen … |
| Ku. T. 33/15a2 | 52 | helal | ermez saŋa uraġutlar anda kiḍin hem tegşürse sen olarḳa cüftlerdin eger ḫo … |
| Ku. T. 38/88b1–3 | 1 ey peyġamber nelük haram ḳılur sen anı kim | helal | ḳıldı taŋrı saŋa tileyür sen cüftleriŋniŋ ḫoşnudluḳını taŋrı örtgen ulaşu … |
| Ku. T. 38/89a1–3 | 2 rastlıḳ üze belgülüg ḳıldı taŋrı sizke andıŋıznı | helal | ḳılmaḳnı ol taŋrı siziŋ mevlaŋız ol bilgen bütün işlig |