Tanım
- Ve, hem, da: “boyun suŋlar taŋrıḳa hem yalavaçḳa” Tanrı’ya ve peygambere itaat edin; “sınadımız olarnı eḍgülükler birle hem yawuzluḳlar birle” onları iyiliklerle ve kötülüklerle sınadık; “fida ḳıldı barın neŋin hem özin” varını, malını ve kendini feda etti; “ölügdin tirig hem tirigdin ölüg çıḳarur” ölüden diriyi ve diriden ölüyü çıkarır; “bu himmet bile hem mürüvvet kerek” bu himmetle birlikte mürüvvet de gerek. Tanıklar: KuT2KB2AH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): hem — yalın hâliyle 892 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- hem 888 (KuT, KB, EÇS, AH) · hėm 4 (AH)
Çekimli biçimler (1):
Bağlamlar
Bütün geçişler (737) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
501 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/5b1 | 132 boyun suŋlar taŋrıḳa | hem | yalavaçḳa bolġay kim rahm ḳılınġay sizler |
| Ku. T. 27/50a3 | … açlar anlar kim boyun sudılar anlarḳa kim tevbe ḳıldılar taŋrını bilgenler | hem | bilgeler anıŋ birle küḍezü tilendiler taŋrı kitabındın boldılar anıŋ üze t … |
| Ku. T. 31/12b3 | 31 | hem | ḳıldı mėni ḳutluġ namazlı zekatlı ḳayda bolsam hem buyurdı maŋar namaznı h … |
| Ku. T. 33/18b2 | … oḳ olar üze yime hem ataları içre hem oġlanları içre hem ḳarındaşları içre | hem | ḳaḍaşları oġlanları içre hem ḳız ḳarındaşları oġlanları içre olarnıŋ uraġu … |
| Ku. T. 36/16a1 | … lerni ḳorḳuġlılar anı kim ḳazġandılar ol tüşügli olarḳa anlar kim taptılar | hem | ḳıldılar eḍgülükler uştmahlar murġ-zarları içinde olarḳa anı kim tileseler … |
KB Kutadgu Bilig
231 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 56 | fida ḳıldı barın neŋin | hem | özin / yalawaç aŋar birdi iki ḳızın |
| KB 1564 | bu ay toldınıŋ ḳıldı oġlı yoġı / çıġayḳa üledi kümüş | hem | aġı |
| KB 2259 | yana beg yaḳın tutsa isiz kişi / isiz ḳıldı atın | hem | il kün işi |
| KB 2762 | uwutluġ kerek | hem | yime ög köŋül / uwutsuz kişide yıraḳ tur töŋül |
| KB 4442 | ḳımız süt ya yüŋ yaġ ya yoġrut ḳurut / yaḍım ya kiḍiz | hem | erej ewke tut |
AH Atebetü’l-Hakâyık
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 17 | ölügdin tirig | hem | tirigdin ölüg çıḳarur körür sen munı keḍ aŋa |
| AH 47–48 | ol ol ‘aḳl uḳuş huş ḫirėdḳa mėkan bilig ma‘dini | hėm | fazilėt kanı |
| AH 125–128 | biliglig sözi pėnd nasihat ėdėb biligligni ögdi ‘acėm | hėm | ‘arab tavarsızḳa bilgi tükenmez tavar nėsėbsızḳa bilgi yirilmez nėsėb |
| AH 345–348 | küḍezgil aya dost uluġlar haḳın asıġsız mizah | hėm | cėdėldin saḳın uluġlarnı buşrup saŋga bu mizah kiçiglerni küstaḫ ḳılur bil … |
| AH 457–460 | … uḳuşsuzlar anı sėbėbdin körür ḳaza birle uçġan ḳalıḳ ḳuşları ḳarıḳa ḳonar | hėm | ḳafesḳa kirür |
Aynı gövdeden maddeler
“hem” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).