Tanım
- İleri, doğuya doğru (yazıtlarda yön bildirir): “ėlgerü kün tuġsıkka birigerü kün ortusıŋaru” ileride (doğuda) gün doğusuna, güneyde gün ortasına doğru; “eçim ḳaġan birle ėlgerü yaşıl ügüz şantuŋ yazıḳa tegi süledimiz” amcam kağanla doğuda Yaşıl ırmak, Şantung ovasına dek sefer ettik; “ilgerü ḳadırḳan yışıg aşa bodunuġ ança ḳoonturtumuz” doğuda Kadırkan ormanını aşıp halkı öylece yerleştirdik; “ançıp ol yıl küzin ilgerii yondim” (ŞU) o yıl güzün doğuya yöneldim (?). Tanıklar: KT3BK
- (Kur’an çevirisinde) önceden, önden: “ilgerü ıḍtı eligleri” elleriyle önceden gönderdikleri (işler); “çın-oḳ ilgerü ıḍḍım sizke vaʿidni” size tehdidi önceden gönderdim; “yalavaç birle raz aysa sizler … ilgerü ıḍıŋ … sadaḳa” peygamberle gizli konuşacaksanız önceden sadaka verin; “ilgerü keçmeŋler taŋrı taḳı yalawaçı öŋinde” Tanrı ve peygamberinin önüne geçmeyin. Tanıklar: KuT3
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ilgerü — yalın hâliyle 12 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ėlgerü 17 (KT, BK) · elgerü 1 (BK)
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (9) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/34b1 | 62 neteg bolġay ḳaçan tegse olarḳa bir musibet anı kim | ilgerü | ıḍtı eligleri yana kelürler saŋa andıḳarlar taŋrı tuta ap tilemez-miz mege … |
| Ku. T. 34/68b3 | 60 ayġaylar: kendü sizler sewünç yoḳ sizke sizler | ilgerü | ıḍtıŋız bizke nėme yawuz ḳarar ḳılġu yer |
| Ku. T. 34/69a2 | 61 ayġaylar: ey biziŋ iḍimiz kim kim | ilgerü | keldi erse bizke munı artur aŋar ḳın iki ança ot içinde |
| Ku. T. 36/32a2 | … iḳa bizdin rahmet sewnür anıŋ birle eger tegse olarḳa bir yawuzluḳ anı kim | ilgerü | ıḍtı eligleri ademi bütünlükin nu-sipas |
| Ku. T. 37/53a1 | 1 ey ol kimerseler kim kirtgündiler | ilgerü | keçmeŋler taŋrı taḳı yalawaçı öŋinde taḳı ḳorḳuŋ taŋrıdın kim bütünlükin t … |
| Ku. T. 37/76a3 | 28 ayġay: ḫusumet ḳılmaŋ meniŋ üskümde çın-oḳ | ilgerü | ıḍḍım sizke vaʿidni |
| Ku. T. 38/8a1 | 12 ey anlar kim taptuŋız ḳaçan raz aysa sizler yalavaç birle | ilgerü | ıḍıŋ razlarıŋızda burun sadaḳa ol yaḫşı sizke arıġraḳ eger bulmasa sizler … |
| Ku. T. 38/29b3 | 18 ey anlar kim taptılar ḳorḳuŋlar taŋrıda körsüne et-özni nė kim | ilgerü | ıḍtı yarınḳa ḳorḳuŋlar taŋrıda ol taŋrı bilgen nė kim ḳılur sizler |
| Ku. T. 38/53a3 | 7 arzu ḳılmazlar anı hemişe anı kim | ilgerü | ıḍtı eligleri ol taŋrı bilgen turur küç ḳıldaçılarnı |