İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ilgerü zarf

31 geçiş 4 biçim 6 eser KTBKKuTTesŞUMan Anlam haritasında göster

Tanım

  1. İleri, doğuya doğru (yazıtlarda yön bildirir): “ėlgerü kün tuġsıkka birigerü kün ortusıŋaru” ileride (doğuda) gün doğusuna, güneyde gün ortasına doğru; “eçim ḳaġan birle ėlgerü yaşıl ügüz şantuŋ yazıḳa tegi süledimiz” amcam kağanla doğuda Yaşıl ırmak, Şantung ovasına dek sefer ettik; “ilgerü ḳadırḳan yışıg aşa bodunuġ ança ḳoonturtumuz” doğuda Kadırkan ormanını aşıp halkı öylece yerleştirdik; “ançıp ol yıl küzin ilgerii yondim” (ŞU) o yıl güzün doğuya yöneldim (?). Tanıklar: KT3BK
  2. (Kur’an çevirisinde) önceden, önden: “ilgerü ıḍtı eligleri” elleriyle önceden gönderdikleri (işler); “çın-oḳ ilgerü ıḍḍım sizke vaʿidni” size tehdidi önceden gönderdim; “yalavaç birle raz aysa sizler … ilgerü ıḍıŋ … sadaḳa” peygamberle gizli konuşacaksanız önceden sadaka verin; “ilgerü keçmeŋler taŋrı taḳı yalawaçı öŋinde” Tanrı ve peygamberinin önüne geçmeyin. Tanıklar: KuT3

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ilgerü — yalın hâliyle 12 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ėlgerü 17 (KT, BK) · elgerü 1 (BK)

Çekimli biçimler (3):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 26/34b1 62 neteg bolġay ḳaçan tegse olarḳa bir musibet anı kim ilgerü ıḍtı eligleri yana kelürler saŋa andıḳarlar taŋrı tuta ap tilemez-miz mege …
Ku. T. 34/68b3 60 ayġaylar: kendü sizler sewünç yoḳ sizke sizler ilgerü ıḍtıŋız bizke nėme yawuz ḳarar ḳılġu yer
Ku. T. 34/69a2 61 ayġaylar: ey biziŋ iḍimiz kim kim ilgerü keldi erse bizke munı artur aŋar ḳın iki ança ot içinde
Ku. T. 36/32a2 … iḳa bizdin rahmet sewnür anıŋ birle eger tegse olarḳa bir yawuzluḳ anı kim ilgerü ıḍtı eligleri ademi bütünlükin nu-sipas
Ku. T. 37/53a1 1 ey ol kimerseler kim kirtgündiler ilgerü keçmeŋler taŋrı taḳı yalawaçı öŋinde taḳı ḳorḳuŋ taŋrıdın kim bütünlükin t …
Ku. T. 37/76a3 28 ayġay: ḫusumet ḳılmaŋ meniŋ üskümde çın-oḳ ilgerü ıḍḍım sizke vaʿidni
Ku. T. 38/8a1 12 ey anlar kim taptuŋız ḳaçan raz aysa sizler yalavaç birle ilgerü ıḍıŋ razlarıŋızda burun sadaḳa ol yaḫşı sizke arıġraḳ eger bulmasa sizler …
Ku. T. 38/29b3 18 ey anlar kim taptılar ḳorḳuŋlar taŋrıda körsüne et-özni nė kim ilgerü ıḍtı yarınḳa ḳorḳuŋlar taŋrıda ol taŋrı bilgen nė kim ḳılur sizler
Ku. T. 38/53a3 7 arzu ḳılmazlar anı hemişe anı kim ilgerü ıḍtı eligleri ol taŋrı bilgen turur küç ḳıldaçılarnı