Tanım
- Büyümek, gelişmek; yücelmek: “bilig birdi, yalŋuḳ beḍüdi bu kün” (Tanrı) bilgi verdi, insan bugün yüceldi; “yüreklig hem öglüg beḍüse üni” yürekli ve akıllı, ünü büyüse; “ulġadıp bedüp” büyüyüp gelişip; “ükliyür bedüyür” çoğalır, büyür; “kéŋrülmiş bedümiş” genişlemiş, büyümüş. Tanıklar: Mait2UShoRKB2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): beḍü- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- beḍümiş 3 (KB) · bedümiş 1 (ShoR)
- beḍüyür 3 (KB) · bedüyür 2 (U, Mait)
- bedüp 1 (Mait) · beḍüp 1 (KB)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (32) →KB Kutadgu Bilig
32 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 150 | bilig birdi yalŋuḳ | beḍüdi | bu kün / uḳuş birdi ötrü yazıldı tügün |
| KB 289 | uḳuşun aġar ol biligin | beḍür | / bu iki bile er aġırlıḳ körür |
| KB 435 | neçe er | beḍüse | baş aġrıġ beḍür / neçe baş beḍüse beḍük börk keḍür |
| KB 435 | neçe er beḍüse baş aġrıġ | beḍür | / neçe baş beḍüse beḍük börk keḍür |
| KB 435 | neçe er beḍüse baş aġrıġ beḍür / neçe baş | beḍüse | beḍük börk keḍür |
| KB 459 | du‘a arttı ilde kör eḍgü atı / | beḍüdi | küniŋe atı hem ḳutı |
| KB 731 | bu ay toġsa aşnu iḍi az togar / küniŋe | beḍüyür | yoḳaru agar |
| KB 737 | bayusa | beḍüse | yaḍılsa çawı / kiter men anıŋdın kiter yüz suwı |
| KB 841 | negü tir eşitgil ıla atlıḳı / tapuḳun | beḍümiş | kişi ḳutluḳı |
| KB 1650 | ḳamuġ bolġu neŋke bolur belgü teŋ / kiçigde | beḍüginçe | ol bolġu ter |
| KB 1757 | tilekçe bolur iş tapuġçı | beḍür | / tapuġçı beḍüse beg atı beḍür |
| KB 1757 | tilekçe bolur iş tapuġçı beḍür / tapuġçı | beḍüse | beg atı beḍür |
| KB 1757 | tilekçe bolur iş tapuġçı beḍür / tapuġçı beḍüse beg atı | beḍür | |
| KB 1799 | bayat fazlı birle | beḍür | ol kişi / tilekin bulur künde itlür işi |
| KB 1841 | uḳuştın kelür kör ḳamuġ eḍgülük / biligin | beḍür | er bolur belgülük |
| KB 1928 | çawıḳsa ajunda yaḍılsa atı / | beḍüse | küniŋe kötürse ḳutı |
| KB 2168 | biliglig kerek beg uḳuşluġ köni / yüreklig hem öglüg | beḍüse | üni |
| KB 2451 | bilig birle yalŋuḳ | beḍüp | çawlanur / kişilerde üster ḳamuġ iş önür |
| KB 2643 | yalawaç bilir bolsa erdem ḳamuġ / | beḍüyür | begi atı ilde uluġ |
| KB 2945 | bu yaŋlıġ kişi birle begler | beḍür | / yaġı boynı yençer kü çawın ıḍur |
| KB 3019 | tilekim bu ol kim maŋa kelgüçi / bayusa meniŋdin | beḍüse | küçi |
| KB 3040 | aḳılıḳ bile beklegü ol ilig / aḳılıḳ bile beg | beḍür | ay ilig |
| KB 3043 | bu iki bile itgü uş bu ilig / bu iki bile er | beḍür | ay ilig |
| KB 3094 | boḍun inçke tegdi turuḳ semridi / seweri | beḍüdi | yaġı yawrıdı |
| KB 3419 | yaġı birle teg şip er atı | beḍür | / yaġısız kişi atı ḳopmaz yatur |
| KB 4083 | neçe ḳul | beḍüse | ḳul atı ḳul oḳ / beḍütmiş begiŋe tapuġçı ol oḳ |
| KB 4591 | üküş kördüm ilde | beḍümiş | erig / bulun ḳıldı boġzi töşendi yirig |
| KB 4702 | biri dünya malın | beḍüse | özüŋ / bir yorıḳ bolsa ilde sözüŋ |
| KB 4791 | mini ol törütti bu ol çın sözüm / mini ol igiḍti | beḍüdi | özüm |
| KB 5153 | ölüm tuttı aḫır iletti anı / asıġ ḳılmadı ol | beḍümiş | üni |
| KB 5463 | bu iki bile beg beḍüklük bulur / bu iki yumıtsa | beḍür | beg tacı |
| KB 6110 | ḳara tapsa begler | beḍüyür | ḳopar / üzengü bar erse çigen berk ḳapar |
Aynı gövdeden maddeler
“bedü” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).