İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bilgi isim

78 geçiş 4 biçim 4 eser KBDLTAbhAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bilgi; bilgili kişi, bilgin (KB’de çoğunlukla hitapta): “yarutmaz anıŋ bilgi yatsa yılın” (söylemezse) bilgisi yıllarca yatsa da parlamaz; “iḍi yaḳşı aymış bügü bilgi kiŋ” bilgisi geniş bilge pek güzel söylemiş; “ḳoḍu birgü ançan ay bilgi batıġ” ey bilgisi derin olan, onu hemen bırakmalı; “bilgi maŋa teŋeşti” bilgide bana denk oldu; “tavarsızḳa bilgi tükenmez tavar” malı olmayana bilgi tükenmez maldır; “biliglig çıḳarmasa bilgin tilin” bilgili, bilgisini dille ortaya koymazsa; “tükel bilge bilgi” her şeyi bilen bilgi. Tanıklar: KB4DLTAH

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bilgi — yalın hâliyle 69 kez

Çekimli biçimler (3):

KB Kutadgu Bilig

70 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 214 biliglig çıḳarmasa bilgin tilin / yarutmaz anıŋ bilgi yatsa yılın
KB 214 biliglig çıḳarmasa bilgin tilin / yarutmaz anıŋ bilgi yatsa yılın
KB 318 biligsizke bilgi ḳılınçı yaġı / aḍın bolmasa tap bu iki çoġı
KB 410 bu yaŋlıġ beg erdi bu bilgi üze / tirildi yorıdı ḳılınçın tüze
KB 569 ayu birdi ḳılḳın ḳılınçı yaŋın / sayu birdi bilgin uḳuşı teŋin
KB 627 baḳa kördi ilig ḳamuġ türlügün / tükel buldı bilgi uḳuşı ögün
KB 784 kör arslanḳa oḳşar bu begler özi / buşursa keser baş ay bilgi yaruḳ
KB 1178 bügü bilgi kitti ölümüg körüp / uḳuşluġ ögi yitti ögsüz bolup
KB 1727 biliglig bilig birdi bilgin köre / köni çın kişi bolsa közke süre
KB 1820 biligke tegir ötrü bilge bolur / bu bilgi bile asġı ilke tolur
KB 1907 ayıtmaḳ ortay boldı tersi cevab / cevabḳa ilig bilgi bolġay savab
KB 2185 uḳuşı üküş bolsa bilgi teŋiz / ḳamuġ iş bütürse ḳızartsa meŋiz
KB 2481 ḳulaḳı saḳ erse ögi bilgi kiŋ / yorıḳı tüz erse tili köŋli teŋ
KB 2482 tükel bilse erdem bitise bitig / ḳamuġ işke bilgin bu ḳılsa itig
KB 3145 yoḳ ermez ḳadaşlar ara bar meniŋ / bu yaŋlıġ kişi bilgi artuḳ anıŋ
KB 3254 iḍi yaḳşı aymış bügü bilgi kiŋ / munı işke tutġıl aya elgi kiŋ
KB 3382 ne eḍgü bilig birdi bilgi ḳoyuġ / oġul ḳız atı erke kitmez oyuġ
KB 3393 yime yaḳşı aymış bügü bilgi yarp / kişi köŋli yuwḳa küḍezmeki sarp
KB 3660 yime yaḳşı aymış bügü bilgi kiŋ / ajunda çawıḳmış aḳı elgi kiŋ
KB 3829 negü tir eşit emdi bilgi ḳoyuġ / sınap bilgüçi eḍgü isiz ḳamuġ
KB 3936 ay köŋli süzük er ay bilgi üküş / baḳa kör bu sözke yetürgil uḳuş
KB 4020 muŋar meŋzetü aydı bilgi açuḳ / bu söz tutmaz erniŋ biligi bıçuḳ
KB 4355 … LAR BİRLE ḲATILMAḲNI AYUR / / bularda basa ḳaç ḳutu bar aḍın / baḳa körse bilgi biligde öŋin
KB 4533 negü tir eşitgil uḳuşluġ saŋa / bu söz işke tutġıl ay bilgi kiŋe
KB 4691 ne eḍgü bilig bėrdi bilgi ögüz / eşitgil munı sen aya köŋli tüz
KB 4704 ölüm aldı mindin bu iki tatıġ / nerek emdi dünya ay bilgi batıġ
KB 4813 negü tir eşit kör ay bilgi teŋiz / özi ḳoḍḳı alçaḳ ne köŋli ekiz
KB 4868 bu söz yaḳşı aymış ay bilgi teŋiz / munı işke tutsa ḳızartur meŋiz
KB 4998 negü tir eşitgil ay bilgi tertiz / uḳuşluġ amul köŋli yüksek eḍiz
KB 5065 körü bar ḳara begke ḳılmaz selam / bu ma‘ni üçün ol ay bilgi tamam
KB 5119 bayat ḳullarında meniŋde yawuz / adın bilmegil sen ay bilgi ögüz
KB 5299 negü tir eşitgil ay bilgi teŋiz / bilig birle işlep ḳızartġıl meŋiz
KB 5470 aġırladı birdi bu beglik saŋa / munıŋ şükri ḳılġıl ay bilgi kiŋe
KB 5575 birisi iliŋde arıġ tut kümüş / ‘ıyarın küḍezgil ay bilgi üküş
KB 5713 negü tir eşit tınla bilgi batıġ / saŋa ötler emdi ay köŋli ḳatıġ
KB 5882 sini sözlegüçi kişiler maŋa / yaġı teg yaġı ol ay bilgi kiŋe
KB 6002 negü tir eşitgil ay bilgi teŋiz / bu söz işke tutġıl ḳızartġıl meŋiz
KB 6099 tawar neŋ barın ḳıl özüŋke yuluġ / boḍunuġ sewindür ay bilgi uluġ
KB 6185 iligke tegürgil meniŋdin selam / bu aḫır selam ol ay bilgi tamam
KB 6488 iḍi yaḳşı aymış bügü bilgi kiŋ / ajunuġ sınaġlı aḳı elgi kiŋ