Tanım
- Düşman: “ol taŋrı bilgen ol düşmanlarıŋıznı” Tanrı düşmanlarınızı bilir; “ol taŋrınıŋ düşmanlarınıŋ yanutı ot” Tanrı düşmanlarının karşılığı ateştir; “ḳoḍı bolsu düşman başı ḳawrılu” düşmanın başı eğilip aşağı olsun; “neçe me kiçig erse duşman saŋa / anı sen uluġ tut” düşman sana ne kadar küçük de olsa, onu büyük say; “sėfih er tili öz başı duşmanı” beyinsiz kişinin dili kendi başının düşmanıdır. Tanıklar: KuT2KB2AH
duşman yazımı (KB, AH) da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): düşman — yalın hâliyle 164 kez
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (13) →KB Kutadgu Bilig
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 119 | bolu birsü ewren tuçı ewrilü / ḳoḍı bolsu | düşman | başı ḳawrılu |
| KB 944 | sewinç barça yumġı kelsüni / saḳınç birle | düşman | sızıp ölsüni |
| KB 1037 | ḳamuġ ilke ḳıldı kör elgi uzun / boyun egdi | düşman | kiterdi özün |
| KB 2330 | bu yaŋlıġ sü başçı bu sü başlasa / elig bulġa | düşman | üze işlese |
| KB 3398 | neçe me kiçig erse | duşman | saŋa / anı sen uluġ tut ay ersig toŋa |
| KB 3399 | çıbun boldı | duşman | yaŋanḳa beḍük / ısırsa yaŋanıġ suçıtur keḍ ök |
| KB 3401 | kiçig | duşmanım | tip usanma özün / nelük ḳorḳayın tip küwenme sözün |
| KB 3418 | ḳayu erke | duşman | yumıtsa ḳalın / ol er erdemi erde artuḳ bilin |
| KB 3421 | negü er bolur kör miŋ er | duşmanı | / miŋer sözlemese küniŋe anı |
| KB 4190 | bir ök erse | duşman | miŋ ol yaslıḳı / miŋin dostuŋ erse bir ol azlıḳı |
| KB 4191 | kişi | duşmanındın | asıġ ḳılmadı / ḳalı ḳıldı erse özi uzluḳı |
| KB 4274 | öz asġı tiler dostḳa birme köŋül / asıġ bulmasa boldı | duşman | töŋül |
| KB 5800 | sen emdi iligke keḍdür eḍgü at / körüp sızsu | düşman | boyun egsü yat |
Aynı gövdeden maddeler
“düşman” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).