Tanım
- Ve, hem, da: “boyun suŋlar taŋrıḳa hem yalavaçḳa” Tanrı’ya ve peygambere itaat edin; “sınadımız olarnı eḍgülükler birle hem yawuzluḳlar birle” onları iyiliklerle ve kötülüklerle sınadık; “fida ḳıldı barın neŋin hem özin” varını, malını ve kendini feda etti; “ölügdin tirig hem tirigdin ölüg çıḳarur” ölüden diriyi ve diriden ölüyü çıkarır; “bu himmet bile hem mürüvvet kerek” bu himmetle birlikte mürüvvet de gerek. Tanıklar: KuT2KB2AH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): hem — yalın hâliyle 909 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- hem 905 (KuT, KB, EÇS, DK) · hėm 4 (AH)
Çekimli biçimler (1):
Bağlamlar
Bütün geçişler (231) →KB Kutadgu Bilig
231 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 56 | fida ḳıldı barın neŋin | hem | özin / yalawaç aŋar birdi iki ḳızın |
| KB 141 | basa keldi oġlaḳ könek | hem | balıḳ / bular toġdı erse yarudı ḳalıḳ |
| KB 295 | ḳalı tilwe ursa kör ölse kişi / ölüm yoḳ aŋar | hem | birilmez şişi |
| KB 390 | munıŋ şükri emdi neteg öteyin / tirig bolsa özüm yılın | hem | ayın |
| KB 463 | yigit erdi oġlan ḳılınçı amul / uḳuşluġ biliglig | hem | öglüg köŋül |
| KB 609 | iligke kirli | hem | çıḳa türçidi / ilig eḍgü közün baḳa türçidi |
| KB 751 | İLİG CEVABI AY TOLDIḲA / / ilig aydı barça eşittim sözüŋ / yaruttı sözüŋ | hem | yaradı özüŋ |
| KB 1281 | aġır tut negü erse yarlıġların / aġır ḳılġa teŋri bu kün | hem | yarın |
| KB 1564 | bu ay toldınıŋ ḳıldı oġlı yoġı / çıġayḳa üledi kümüş | hem | aġı |
| KB 1645 | ilig aydı emdi tilemiş işim / tözü itlü barġay içim | hem | taşım |
| KB 1772 | tüzüldi törü | hem | itildi ili / ilig inçke tegdi bekip il ulı |
| KB 1926 | hazine urunsa kümüş | hem | aġı / yaġı boynı yençse kiterse çoġı |
| KB 1954 | keḍ öglüg kerek | hem | biligli uḳuş / biliglig kişiniŋ yaġısı üküş |
| KB 2073 | köŋül tutsa ḳoḍḳı | hem | elgi aḳı / bularḳa yaraşı baġırsaḳlıḳı |
| KB 2168 | biliglig kerek beg uḳuşluġ köni / yüreklig | hem | öglüg beḍüse üni |
| KB 2198 | arıġsız ḳılınçı vefasız cefa / neçe me yitürse şeker | hem | yilig |
| KB 2259 | yana beg yaḳın tutsa isiz kişi / isiz ḳıldı atın | hem | il kün işi |
| KB 2316 | yaġıçı yaraġçı kişi ol tuçı / yaġı sançġuçı | hem | yetürgen uçı |
| KB 2353 | bu saḳlıḳ bolur | hem | oḍuġluḳ bolur / yaġıda ḳayusı saḳ erse unur |
| KB 2441 | közi toḳ kerek hem uwutluġ silig / tetiglik kerek | hem | tümen tü bilig |
| KB 2519 | haciblarḳa artuḳ küḍezgü özüg / körürde közüg | hem | ötügde sözüg |
| KB 2607 | baġırsaḳ kerek | hem | közi köŋli toḳ / bütün çın ḳılıḳı köni bolsa oḳ |
| KB 2660 | tili uz kerek | hem | köŋüllüg kerek / sözi uz kerek hem keḍ öglüg kerek |
| KB 2714 | ḳılıç il tutar hem boḍun ḳazġanur / ḳalem il tüzer | hem | ḫazine urur |
| KB 2762 | uwutluġ kerek | hem | yime ög köŋül / uwutsuz kişide yıraḳ tur töŋül |
| KB 2895 | boġuzdın kirür ig kişike kemi / boġuzdın bolur | hem | aŋar ot emi |
| KB 3070 | tirildi ögi | hem | ḳoyuldı bilig / bolu birdi ewren uzadı elig |
| KB 3410 | bu dünya içinde bulur bu tilek / ḳalı uḳbi ḳolsa bu ol | hem | yülek |
| KB 3600 | bulaḳ semrise kör munar | hem | azar / iḍisin çalar yirke andın tezer |
| KB 3743 | boġuzḳa yiyim | hem | eginke keḍim / maŋa ḳılmaz eksük törütgen iḍim |
| KB 4010 | bu il kün itigi bu begler işi / törü | hem | toḳu birle itti kişi |
| KB 4305 | saŋa teŋ tuşuŋ birle iltiş barış / ḳatılġıl ḳarılġıl alış | hem | biriş |
| KB 4442 | ḳımız süt ya yüŋ yaġ ya yoġrut ḳurut / yaḍım ya kiḍiz | hem | erej ewke tut |
| KB 4597 | oŋ elgiŋ bile sun bayat atı ay / yigü üḍregey | hem | özüŋ bolġa bay |
| KB 4904 | bu kün biz ḳılurmız özümizke küç / aŋar ma taḳı küç ḳılurmız | hem | öç |
| KB 5333 | itilgey iliŋ | hem | bayuġay boḍun / saŋa artġa eḍgü du‘a ol öḍün |
| KB 5626 | tüzüldi boḍun | hem | süzüldi ili / tınıp inçke tegdi yıl ay kün tili |
| KB 5871 | tilekim bu ol | hem | ötügüm saŋa / mini kim yoŋasa ayıtġıl maŋa |
| KB 6237 | özi barmışın | hem | neteg körmişin / ayu birdi öt saw negü aymışın |
| KB 6338 | ilig ötledi kör miŋ eḍgü sözün / köŋül | hem | ḳarın urdı ötlep uzun |
Aynı gövdeden maddeler
“hem” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).