Tanım
- İleri, doğuya doğru (yazıtlarda yön bildirir): “ėlgerü kün tuġsıkka birigerü kün ortusıŋaru” ileride (doğuda) gün doğusuna, güneyde gün ortasına doğru; “eçim ḳaġan birle ėlgerü yaşıl ügüz şantuŋ yazıḳa tegi süledimiz” amcam kağanla doğuda Yaşıl ırmak, Şantung ovasına dek sefer ettik; “ilgerü ḳadırḳan yışıg aşa bodunuġ ança ḳoonturtumuz” doğuda Kadırkan ormanını aşıp halkı öylece yerleştirdik; “ançıp ol yıl küzin ilgerii yondim” (ŞU) o yıl güzün doğuya yöneldim (?). Tanıklar: KT3BK
- (Kur’an çevirisinde) önceden, önden: “ilgerü ıḍtı eligleri” elleriyle önceden gönderdikleri (işler); “çın-oḳ ilgerü ıḍḍım sizke vaʿidni” size tehdidi önceden gönderdim; “yalavaç birle raz aysa sizler … ilgerü ıḍıŋ … sadaḳa” peygamberle gizli konuşacaksanız önceden sadaka verin; “ilgerü keçmeŋler taŋrı taḳı yalawaçı öŋinde” Tanrı ve peygamberinin önüne geçmeyin. Tanıklar: KuT3
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ilgerü — yalın hâliyle 12 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ėlgerü 17 (KT, BK) · elgerü 1 (BK)
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (10) →KT Kül Tigin Yazıtı
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT G 3 | ėlg(e)rü | : kün : tugs(ı)k(k)a : bir(i)g(e)rü : kün : or-tusın(a)ru : kuurıg(a)ru : … | |
| KT G 3 | ėlg(e)rü | : ş(a)ntuŋ : y(a)zıḳa t(e)gi : sül(e)d(i)m : | |
| KT D 2 | … ėlm(ı)ş : b(a)şl(ı)ġ(ı)g : yük(ü)nt(ü)rm(i)ş : tizl(i)ġ(ı)g : sökürm(i)ş : | ėlg(e)rü | : ḳ(a)d(ı)rḳ(a)n : yışḳa t(e)gi : kirü : t(e)m(i)r ḳ(a)p(ı)gḳa t(e)gi : ḳ( … |
| KT D 8–9 | … (a)ç : ḳ(a)ġ(a)nḳa : körm(i)ş : (e)l(i)g yıl : iş(i)g küç(ü)g : berm(i)ş : | ėlg(e)rü | : küün : tugs(ı)kda : bükli : ḳ(a)ġ(a)nḳa : t(e)gi : sül(e)yü : berm(i)ş : … |
| KT D 13 | y(a)ġısi : ḳooń t(ë)rm(i)ş : | ėlg(e)rü | : ḳuur(ı)ġ(a)ru : sül(e)p : ti[r]m[(i)ş : ḳubr(a)t [m(ı)ş : k](a)m(a)ġı y( … |
| KT D 18 | (e)ç(i)m ḳ(a)ġ(a)n : birle : | ėlg(e)rü | : y(a)ş(ı)l üg(ü)z : ş(a)ntuŋ : y(a)zıḳa t(e)gi : sül(e)d(i)m(i)z : ḳuur(ı … |
| KT D 21 | y(a)na : bert(i)m(i)z : | (i)lg(e)rü | : ḳ(a)d(ı)rḳ(a)n : yış(ı)g : (a)şa : bod(u)n(u)g : (a)nça ḳoonturt(u)m(ı)z … |
| KT D 24 | ıduḳ ötük(e)n : y[iş bod(u)n b(a)rd(ı)g : | ėlg(e)rü | : b(a)r(ı)gma] b(a)rd(ı)g : ḳuurıġ(a)ru : b(a)r(ı)gma : b(a)rd(ı)g : |
| KT D 28 | … )n(u)g : ig(i)d(e)yin : tėy(i)n : yır(ı)ġ(a)ru : oġ(u)z bod(u)n : t(a)pa : | ėlg(e)rü | : ḳııt(a)ń : t(a)t(a)bı : bod(u)n : t(a)pa : bir(i)g(e)rü : / t(a)bġ(a)ç t … |
| KT K 2 | ėlg[(e)rü | ş](a)ntuŋ [y(a)zıḳa t(e)gi sül(e)d(i)m |