Tanım
- İleri, doğuya doğru (yazıtlarda yön bildirir): “ėlgerü kün tuġsıkka birigerü kün ortusıŋaru” ileride (doğuda) gün doğusuna, güneyde gün ortasına doğru; “eçim ḳaġan birle ėlgerü yaşıl ügüz şantuŋ yazıḳa tegi süledimiz” amcam kağanla doğuda Yaşıl ırmak, Şantung ovasına dek sefer ettik; “ilgerü ḳadırḳan yışıg aşa bodunuġ ança ḳoonturtumuz” doğuda Kadırkan ormanını aşıp halkı öylece yerleştirdik; “ançıp ol yıl küzin ilgerii yondim” (ŞU) o yıl güzün doğuya yöneldim (?). Tanıklar: KT3BK
- (Kur’an çevirisinde) önceden, önden: “ilgerü ıḍtı eligleri” elleriyle önceden gönderdikleri (işler); “çın-oḳ ilgerü ıḍḍım sizke vaʿidni” size tehdidi önceden gönderdim; “yalavaç birle raz aysa sizler … ilgerü ıḍıŋ … sadaḳa” peygamberle gizli konuşacaksanız önceden sadaka verin; “ilgerü keçmeŋler taŋrı taḳı yalawaçı öŋinde” Tanrı ve peygamberinin önüne geçmeyin. Tanıklar: KuT3
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ilgerü — yalın hâliyle 12 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ėlgerü 17 (KT, BK) · elgerü 1 (BK)
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (9) →BK Bilge Kagan Yazıtı
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 11 | … köz(ü)n : körm(e)dük : ḳuulḳ(a)ḳ(ı)n : (e)ş(i)dm(e)dük : bod(u)n(u)m(ı)n : | ėlg(e)rü | : kün: tu[gs(ı)kıŋa] bir(i)g(e)rü [kün ortusıŋ]a : ḳuur(ı)g(a)ru: [kün b(a) … |
| BK D 4 | ėlg(e)rü | : ḳ(a)d(ı)rḳ(a)n : yışḳa t(e)gi: kirü] t(e)m(i)r ḳ(a)p(ı)gḳa : t(e)gi : ḳoo … | |
| BK D 8 | (e)l(i)g yıl] iş(i)g küç(ü)g : berm(i)ş : | elg(e)rü | : kün : tuġs(ı)k(k)a : bükli [k](a)g(a)nḳa : t(e)gi : sül(e)yü : berm(i)ş … |
| BK D 11 | ėlg(e)rü | : ḳuurıġ(a)ru : sül(e)p : tirm(i)ş: / ḳubr(a)tm(t)ş : | |
| BK D 16 | (e)ç(i)m ḳ(a)g(a)n : birle : | ėlg(e)rü | : y(a)ş(ı)l üg(ü)z : ş(a)ntuŋ : y(a)zıḳa : t(e)gi : sül(e)d(i)m(i)z : ḳuur … |
| BK D 17 | … a)r(a)t(ı)p : k(e)lt(i)m[(i)Z : s]üŋ(ü)ş[d(ü)m(i)z y(a)na / bert(i)m(i)z : | ėlg(e)rü] | ḳ(a)dırḳ(a)n : yı[ş(ı)g : (a)şa] : bod[(u)n(u)g (a)nça : ḳont(u)r[t(u)m(ı) … |
| BK D 19 | ėlg(e)rü | [b(a)r(ı)gma] b(a)rd(ı)g : | |
| BK D 23 | … )n(u)g : ıġ(i)d(e)y(i)n tėy(i)n : yır(ı)g(a)ru : [o]g(u)z bod(u)n t(a)pa : | ėlg(e)rü | : kııt(a)ń t(a)t(a)bı: bod(u)n t(a)pa : bir(i)g(e)rü : t(a)bg(a)ç : t(a)pa … |
| BK D 37 | [……………….] y(ı)şḳa: (a)gdı uyg(u)r (e)lt(e)b(e)r : yüzçe (e)r(i)n : | ėl- / g[(e)r]ü | : t[(e)z(i)p b(a)rdı ] |