İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

aç sıfat

34 geçiş 4 biçim 7 eser KBMaitSekBKTesTTDLT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Aç, karnı boş; tok karşıtı: “aç ne yimes, toḳ ne times” aç neyi yemez, tok neyi söylemez; “toḍurmadım açım toḳum” (yakınlarımın) açını tokunu doyurmadım. Tanıklar: KBDLT
  2. “közi aç” gözü doymaz, açgözlü: “közi aç kişi ölse açlıḳ ḳoḍur”. Tanıklar: KB2

“aç” yazılışı aç- fiilinin emir biçimi olarak da geçer (“tur, aç emdi köz” kalk, şimdi gözünü aç); o kullanımlar için aç- maddesine bakınız.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): aç — yalın hâliyle 133 kez

Çekimli biçimler (3):

KB Kutadgu Bilig

26 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 83 uḍır erdiŋ erse tur aç emdi köz / eşitmediŋ erse eşit minde söz
KB 2200 közi toḳ kerek neŋke suḳlanmasa / közi aç toḍumaz bu dünya yise
KB 3328 aġır yük yüḍüp bu özüŋ yalŋuzun / yalıŋ aç yorır sen ne yunçıġ özün
KB 4522 cefa birle önmiş igidmiş yıġaç / yimişi aġu ol aŋar bolma aç
KB 5164 ḳalın aç böriler yıġıldı saŋa / ḳoyuġ keḍ küḍezgil ay ilçi toŋa

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.047.06–10 … kanlar turġurmış çhşaptlıg tor neŋ buzma artatma teŋri yėrinte barġu yolug aç üç tamu yolın tutġıl men barıp toyın dıntar bolup
Mai.Tek.052.41–47 … rmiş v(i)rhar saŋramig sapsar buşı bėrser.. v(i)rhar saŋram--ta tegingülüg aç içgü buşı bėr--ser.. v(i)rhar saŋram irtin birtin boşusar..

Sek Sekiz Yükmek

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.15 (Ia) --- aç yoryur ertiŋü emgek emgenür öz biligsiz trs --- ḳılınçın
Jut.Sek.T-1.265 (Ia) im sam ------ al çeviş ayu birürler --- aç yeklerke içgeklerke

BK Bilge Kagan Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
BK D 38 [………………….] ti : tü[r]ük : bod(u)n : āç (e)rti :

Tes Tes Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Tes Güney 4 ...oḳ... :...aç p : toḳ(u)z buyruḳ... (a)ġı: uyġ(u)rm(ı)ş t(a)y...

TT TT I-X

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36 .16. -206–209 … it -mekde ıçansar etüz ertigei [.] ig aġrıġ -ta yek içkek tarınsar öŋregen aç / . . . . ḳılmış işiŋ . . . . . /laġai sn .

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
DLT I, 79 Aç ne yimes, tok ne times