Derlem sözlüğü · madde
aşıl- fiil
Tanım
- Artmak, çoğalmak; çoğunlukla “ükli-” ile: “buyanları ikileyü ükliyür aşılur” sevapları iki kat çoğalır, artar; “teŋridem ḳutı küçi çoġ yalınları aşılmaḳı bolzun” tanrısal kutları, güçleri, parıltıları artsın; “atı küüsi aşılıp” adı sanı artıp; “yılıŋa aşılur, bay bolur” (sürüsü) yıl yıl artar, zengin olur. Tanıklar: KPMaitAbhShoR
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aşıl- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (15):
Bağlamlar
Bütün geçişler (32) →Abh Abhidharma (Shogaito)
18 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 1046–1058 | … ındaḳı tınlġ-lar-ıġ munı munçulayu üdlüm üdlüm buyan-lar-ı ikileyü ükliyür | aşılur | neçe. |
| Abh.Sho. 2764–2765 | … nıŋ yme ök bolur adaḳ-taḳı ordun-ḳı başdınḳı üz-e üklimeki又üklimek yme/tėr | aşılmaḳ-ı | . |
| Abh.Sho. 2804–2805 | … yol-lı kėrtü-ler-te taş öŋi adḳanıp adın nom-lar -ıġ inçip bolur ükligeli | aşılġalı | 猶如濕衣inçe ḳaltı ol şi-i ton-ta tooz topraḳ ėyin yapşınmış-ı teg. |
| Abh.Sho. 3249–3251 | … rşı yörüglüg tėp問ḳayu-nuŋ adı bolur baġ çuġ tėptėser答niz -vanı-lar üklimiş | aşılmış | üçün anı üçün adamış ol baġ çuġ tep如 對法説云ḳaltı abidarim-ta söz-lemiş ol in … |
| Abh.Sho. 3257–3258 | … yörgü-te söz-leyü tüket -ti erti adḳanġuluḳ vasdu-ta niz-vanı-şar ükliser | aşılsar | munuŋ adı bolur ḳoşulmış balmış tėp. |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.57–61 | bu buyan küçinte teŋridem kutı küçi çog yalınları | aşıl--maḳı | bolzun teŋridem közin berü kayıp balıḳ uluşug burkan şazının kop adada küy … |
| Mai.Tek.041.34–39 | … r bedüyür ançulayı yėme az kılınç tıl- -taġınta alku nizvanılar ök- -liyür | aşılurlar | |
| Mai.Tek.044.07–09 | … rti)nçüdeki yalaŋuḳlar teŋri meŋisin (meŋi)leyürler.. alku türlüg törü ... | (aşı)lur | ükliyürler.. |
| Mai.Tek.089.34–37 | … el bilge teŋrim siziŋ munta kelmişiŋizke strayst--riş teŋri yėri kutı kıvı | aşılur | .. |
| Mai.Tek.089.38–48 | … yarlı--kadıŋız.. biz sizni küden b(ul)mış--ka teŋridem çoġumuz yalınımız.. | (a)şıltı | üklidi ulug bulunç kılınçka tegdimiz.. |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.1.2.2/9–19 | … t]eg …… buyan edgü qılınç-lıġ aqın /// /// [ed-i] tavar-ı üklip atı küüs-i | aşılıp | …… yéter nirvan-lıġ tüş-üg/// ///-nynk 爲人 yumuşçı erip 登 | | | oron-qa aġt … |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/33 | … | | bilge bilig ü[z-e] // ///’ 習 | | | teginmek-de/// /// [evir]mek üklip | aşılıp | /// /// [tınla]maq-larıġ bo /// [ ]m’dym’n [ ] közetinmek 有所 Ο teggülük-ke … |
| Sho.Rosia 7.2 /307 | ///] | aşılur | meniŋ ögrünç sevinç köŋülin :: |
| Sho.Rosia 8.3 /191–192 | … -larıġ 惑 -larıġ yomġı 断 basa-ḳya oḳ ḳutrulmaḳ yol üz-e tarġardım tép bilip | aşılmaz | ḳoramaz atlġ ertükḍeg kértü töz-üg tanuḳlap :: |
U Uigurica I-IV
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II B1-7-4–7 | … ükliyür bedüyür ançulayu yme az ḳılınç tıltaġınta alḳu nızvanılar ükliyür | aşılur-lar | |
| U II, T. II, Y., 48-64–66 | … u buyan edgü ḳılınç küçinte tŋridem küçleri küsün-leri parivar ḳuvraġ-ları | aşılıp | üstelip içtin sıŋar nomuġ sajınıġ .. taştın sıŋar ėlig ulusuġ küyü közedü … |
TT TT I-X
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 178b. 180-48–59 | bidi im dibohr-don zovor / stor guron nomron . . taḳı yme bu oḳ öwkw bilig | aş -ilsar | küçetser / ol aġır aġruş amil yabaş kişi lerig . tar ////////// ḳ sigrik ş … |
KP Kalyanamkara Papamkara
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KP XIII-5 | ḳoy yılḳı egidser yılıŋa | aş(s | ?)ılur bay bolur |