Derlem sözlüğü · madde
adnaġu isim
Tanım
- Başkası, başka kişi, el; “öz” (kendi) karşıtı: “öz etözüŋüzlerke, adnaġuḳa asaġlıġ işke” kendinize ve başkasına yararlı işe; “kin adnaġuġa yolçı yėrçi bolayın” sonra başkalarına kılavuz olayım. Tanıklar: MaitU
- “adnaġunuŋ isig özin üz-” başkasının canına kıymak: “adınaġunuŋ ėsig özin üzüp” başkasının canını alıp. Tanıklar: UTövbe
- Atasözünde: “açrup özüŋ öşerip adnaġunı toḍurma” kendini aç bırakıp başkasını doyurma. Tanıklar: DLT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): adnaġu — yalın hâliyle 2 kez
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (26) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.019.40–46 | (anın) sizler barıŋlar.. öz et-öz--(üŋ(üzlerke edgülüg | adnaġuḳa | asaglag işke odug saḳ eriŋler men yėme amtı urubilvaḳaşipte (ulat)ı tınlıg … |
| Mai.Tek.061.22–23 | yıvdımız | adnaġunuŋ | edgü edin tavarın yėrdimiz mündimiz.. |
| Mai.Tek.068.36 | … . - / / / lıg sözledimiz kuvr--aglıg evlerig yalıŋuz aŋantımız erksintimiz | adnaġuḳa | bėrdimiz.. |
| Mai.Tek.078.50–51 | üküş yalaŋuḳlarıg özümüz ölürdümüz üküşüg | adnaġuḳa | ölürgeli aydımız.. |
| Mai.T-11.10b.16 | … yaġḳa tegimlig maitri bodiswt yirde turup ülgüsüz sansız asanki klpte berü | adnaġuḳa | edgü asaġ tusu ḳılmışın öp saḳınıp ikile et’özinte altun öŋlüg yaruḳ ıdu k … |
U Uigurica I-IV
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II Y.32-11–13 | ötrü ol oġurda mn … [y]me inçe sayınç sayıntin mn öŋre yol tileyn kin | adnaġu-ġa | yolçı yėrçi bolayn tip .. yana köŋlümte inçe sayınç ördi |
| U II, T. II, Y., 48-21–38 | … ölürtüm erser .. ḳurġaġ yėrdeki tınlġ-larıġ suvda kemişip ölürdüm erser .. | adınaġu-nuŋ | ėsig özin üzüp kntü özümin igdilentim erser .. azu yme suu suulep yarıḳ ke … |
| U II, T. II, Y., 48-21–38 | … me suu suulep yarıḳ kedip yaġı sançıp yti ḳılınçın bıçıp y-a ḳurup oḳ adıp | adınaġu-nuŋ | ėsig öz-lerinte adırtım erser .. irinç yrlġ yazuḳsuz kişi-ler-niŋ oġlın ḳı … |
| U II, T. II Y 42.-19–27 | … özletim erser çaġurdum evrik sarsaġ sav sözledm erser asḳançuladım köŋülin | atnaġu-nuŋ | edgüsiŋe köni saġınç turġurmatım erser evke üz boz köŋül tutdum erser trs … |
| U II, T. II Y 42.-38–57 | … a kemişip ölürdüm erser ḫurḳaḳdaġı tınlıġlaraġ suvda kemişip ölürtüm erser | atnaġu | özin üzüp kntü özümin igtüledem erser azu suu suulep yarıġ ketip suvri söŋ … |
Sek Sekiz Yükmek
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.193 (Ia) | yorıtsar işletsaer yene | adnaġuḳa | nomlasar --- ol tınlġ burḫanlar |
| Jut.Sek.T-1.204 (Ia) | öyü --- tutar kin ḳaçan uġrı boltuḳta yene | adnaġuḳa | boşġurur |
| Jut.Sek.T-1.355 (IId) | ayıġ ḳılınçlarıŋa ḳatıp | adnaġuḳa | biltürmedin uḳturmadın ḳamaġ tınlġlarḳa |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT III, 67 | Aġruḳ aġır işiŋni | adnaḳuġa | yüḍürme / Açrup özüŋ öşerip adnaġunı toḍurma |
| DLT III, 67 | Aġruḳ aġır işiŋni adnaḳuġa yüḍürme / Açrup özüŋ öşerip | adnaġunı | toḍurma |
Huast Huastuanift
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II Y. 59-7–14 | üçünç yme todunçsuz ovutsuz amranmaḳ köŋül oġrınta | ad(ı)naġu | oŋ ḳurıġl(ı)ġ evinlig uzun-tonluġ-ḳa yaztım yaŋıltım erser .. azo v(a)rḫar … |
KB Kutadgu Bilig
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 5295 | erej | adnaġu | ḳılġa saḳış saŋa / ülüg tegmesü ay uruġluġ ḳarı |
Tövbe Uygurca tövbe duası (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 40.2 [U 3114]-7 | adnaġu-nuŋ | isig özin üzmegümüz erti : |