İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

asra isim

Tanım

  1. Alt, aşağı; “üze … asra” üstte … altta: “üze kök teŋri, asra yaġız yėr ḳılıntuḳda” üstte mavi gök, altta yağız yer yaratıldığında; “üze tuman turdı, asra toz turdı” yukarıda sis, aşağıda toz kalktı. Tanıklar: KT2BK2IB2
  2. “adaḳ asra ḳıl-” ayak altına almak, çiğnemek: “şaḳilarıġ utmaḳ adaḳ asra ḳılmaḳ” Şakyaları yenip ayak altına almak. Tanıklar: Mait
  3. Alçak, aşağı: “asra atıŋ yigedtiŋ” alçak adını yücelttin; “adınlarḳa asıra tüşüp” başkalarının altına düşüp; “ėmėl asrasında busuġlı ėcėl” umudun altında pusuya yatmış ecel. Tanıklar: AbhTTAH

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): asra — yalın hâliyle 31 kez

Çekimli biçimler (6):

Abh Abhidharma (Shogaito)

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 473–476 … g amtı şasdr yaradġalı uġraduḳ-ta tėptėmek erser tuġurmaḳ turġur -maḳ erür asır-a-rı sav-lar-ıġ uḳıdġalır üçün öz baḫşı-sı-nıŋ abipiray-ın.
Abh.Sho. 1139–1140 kentü öz-ler-i men küvenç-lig bolmış üçün umaz-lar adın-lar-ḳa asır-a tüşüp ayıdġalı ödüŋeli sansar -tın üŋülük tıldaġ-ıġ.
Abh.Sho. 1625 asır-a-ḳı üç öŋsüz-ler-ke tayaḳ-lıġ-ın turmış aḳıġ-sız bilge bilig abidarim ermez bo …
Abh.Sho. 2622 aḳıġ-lıġ nom ḳodı asır-a erür yörüg töz-indeki-çe erser kim kėn söz-legü erti.
Abh.Sho. 2623 ne üçün ḳodı asır-a-sın aşnu söz-lep yėgin kėn söz-leti tėp.

IB Irk Bitig

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
IB 15 üzė tum(a)n turdı, (a)sra toz turdı. kuş oglı uça aztı, kiyik oglı / yügürü aztı, kişi oglı yorıyu a …
IB 20 … ir bugra m(ė)n. ürüŋ köpükümin s(a)ç(a}r m(ė)n. üzė t(ė)ŋ- / rikė t(ė)gir, (a)sra yėrkė kirür tėr.
IB 54 üzė t(ė)ŋri (ė)şidti, (a)sra kişi bilti tėr.
IB 60 üzė t(ė)ŋri (ė)şidti, (a)sra kişi bilti. (a)nt(a)g küçlüg m(ė)n tėr.

TT TT I-X

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36. 12.-5–9 … öŋdün kidin yėr öz tapıŋça [.] küntün taġ-tın balıḳ uluş kentü köŋlüŋçe . asra atıŋ yigedtiŋ . kiçig atıŋ bedütüŋ . kim bolġai saŋa engirmedeçi . baġıŋ ç …
T II D 178b. 180-60–70 köŋül tekii [alḳu anunmş bışrunmış nom larıġ . asra-a mansız saḳınç larıġ . ] alḳu anunmış bışru -nmış nomlarıġ asra mansız saḫı …
T II D 178b. 180-60–70 … m larıġ . asra-a mansız saḳınç larıġ . ] alḳu anunmış bışru -nmış nomlarıġ asra mansız saḫınçlarıġ turum ara top yoḫatdurur .
T III D 2601-3 asra köŋülin yüküŋelii . alıŋ amtıı umuġ ınaġ [.]

BK Bilge Kagan Yazıtı

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
BK K 11 üze : t(e)ŋri: (a)s[ra] y(ė)r : y(a)rl(ı)ḳ(a)duḳ : üç[(ü)n] köz(ü)n : körm(e)dük : ḳuulḳ(a)ḳ(ı)n : …
BK D 1–2 … a)g(ı)r törüg: tört : bul(u)ŋd(a)kı : […………………….]d(i)m : üze : kök t(e)ŋri (a)s[ra y(a)g(ı)z y(ė)r kıl(ı)ntuḳda (e)kin (a)ra kişi oġlı ḳıl(ı)nm(ı)ş]
BK D 19 üze : t(e)ŋri: b(a)sm[(a)s(a)r : (a)sra] y(ė)r: t(e)l(i)nm(e)s(e)r : türük : bod(u)n : ėl(i)ŋ(i)n : tör(ü)g(i)n: k( …

KT Kül Tigin Yazıtı

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KT D 1 bu bit(i)g : bit(i)gme : (a)tısı: yol(lu)g t[iġ(ı)n] üze kök : t(e)ŋri: (a)sra : y(a)ġ(ı)z : y(ė)r : ḳıl(ı)ntuḳda : (e)kin (a)ra : kişi oglı : kėl(ı)nm(ı …
KT D 22 üze t(e)ŋri : b(a)sm(a)s(a)r :(a)sra yėr : t(e)l(i)nm(e)s(e)r : türük : bod(u)n : (e)l(i)ŋ(i)n : törüŋ(i)n : k( …

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.004.59 … g ... kişilenti erti.. viru(t)aḳ ili(g) beg basa basa şaḳilarag utmaḳ adaḳ asra kılmaḳ sav(lar)ag sözle--mişiŋe altı katunlar yirinçü--lüg bolup tod tolı …

AH Atebetü’l-Hakâyık

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 293–296 yime pėndim al kel uzatma ėmėl ėmėl asrasında busuġlı ėcėl ėmėl timişim dost uzun sanmaḳ ol uzun sanma saḳınç üküş ḳıl ‘ …

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 2.2.5.R /1–2 … üdki savlarıġ ötgürü yaruq yaşuq bilteçi alqu ters nomluġ tirtilarıġ adaq asra qılıp yaşurdaçı :

Aynı gövdeden maddeler

“asra” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).