Derlem sözlüğü · madde
asra isim
Tanım
- Alt, aşağı; “üze … asra” üstte … altta: “üze kök teŋri, asra yaġız yėr ḳılıntuḳda” üstte mavi gök, altta yağız yer yaratıldığında; “üze tuman turdı, asra toz turdı” yukarıda sis, aşağıda toz kalktı. Tanıklar: KT2BK2IB2
- “adaḳ asra ḳıl-” ayak altına almak, çiğnemek: “şaḳilarıġ utmaḳ adaḳ asra ḳılmaḳ” Şakyaları yenip ayak altına almak. Tanıklar: Mait
- Alçak, aşağı: “asra atıŋ yigedtiŋ” alçak adını yücelttin; “adınlarḳa asıra tüşüp” başkalarının altına düşüp; “ėmėl asrasında busuġlı ėcėl” umudun altında pusuya yatmış ecel. Tanıklar: AbhTTAH
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): asra — yalın hâliyle 31 kez
Çekimli biçimler (6):
Bağlamlar
Bütün geçişler (21) →Abh Abhidharma (Shogaito)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 473–476 | … g amtı şasdr yaradġalı uġraduḳ-ta tėptėmek erser tuġurmaḳ turġur -maḳ erür | asır-a-rı | sav-lar-ıġ uḳıdġalır üçün öz baḫşı-sı-nıŋ abipiray-ın. |
| Abh.Sho. 1139–1140 | kentü öz-ler-i men küvenç-lig bolmış üçün umaz-lar adın-lar-ḳa | asır-a | tüşüp ayıdġalı ödüŋeli sansar -tın üŋülük tıldaġ-ıġ. |
| Abh.Sho. 1625 | asır-a-ḳı | üç öŋsüz-ler-ke tayaḳ-lıġ-ın turmış aḳıġ-sız bilge bilig abidarim ermez bo … | |
| Abh.Sho. 2622 | aḳıġ-lıġ nom ḳodı | asır-a | erür yörüg töz-indeki-çe erser kim kėn söz-legü erti. |
| Abh.Sho. 2623 | ne üçün ḳodı | asır-a-sın | aşnu söz-lep yėgin kėn söz-leti tėp. |
IB Irk Bitig
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 15 | üzė tum(a)n turdı, | (a)sra | toz turdı. kuş oglı uça aztı, kiyik oglı / yügürü aztı, kişi oglı yorıyu a … |
| IB 20 | … ir bugra m(ė)n. ürüŋ köpükümin s(a)ç(a}r m(ė)n. üzė t(ė)ŋ- / rikė t(ė)gir, | (a)sra | yėrkė kirür tėr. |
| IB 54 | üzė t(ė)ŋri (ė)şidti, | (a)sra | kişi bilti tėr. |
| IB 60 | üzė t(ė)ŋri (ė)şidti, | (a)sra | kişi bilti. (a)nt(a)g küçlüg m(ė)n tėr. |
TT TT I-X
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 12.-5–9 | … öŋdün kidin yėr öz tapıŋça [.] küntün taġ-tın balıḳ uluş kentü köŋlüŋçe . | asra | atıŋ yigedtiŋ . kiçig atıŋ bedütüŋ . kim bolġai saŋa engirmedeçi . baġıŋ ç … |
| T II D 178b. 180-60–70 | köŋül tekii [alḳu anunmş bışrunmış nom larıġ . | asra-a | mansız saḳınç larıġ . ] alḳu anunmış bışru -nmış nomlarıġ asra mansız saḫı … |
| T II D 178b. 180-60–70 | … m larıġ . asra-a mansız saḳınç larıġ . ] alḳu anunmış bışru -nmış nomlarıġ | asra | mansız saḫınçlarıġ turum ara top yoḫatdurur . |
| T III D 2601-3 | asra | köŋülin yüküŋelii . alıŋ amtıı umuġ ınaġ [.] |
BK Bilge Kagan Yazıtı
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 11 | üze : t(e)ŋri: | (a)s[ra] | y(ė)r : y(a)rl(ı)ḳ(a)duḳ : üç[(ü)n] köz(ü)n : körm(e)dük : ḳuulḳ(a)ḳ(ı)n : … |
| BK D 1–2 | … a)g(ı)r törüg: tört : bul(u)ŋd(a)kı : […………………….]d(i)m : üze : kök t(e)ŋri | (a)s[ra | y(a)g(ı)z y(ė)r kıl(ı)ntuḳda (e)kin (a)ra kişi oġlı ḳıl(ı)nm(ı)ş] |
| BK D 19 | üze : t(e)ŋri: b(a)sm[(a)s(a)r : | (a)sra] | y(ė)r: t(e)l(i)nm(e)s(e)r : türük : bod(u)n : ėl(i)ŋ(i)n : tör(ü)g(i)n: k( … |
KT Kül Tigin Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarMait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.004.59 | … g ... kişilenti erti.. viru(t)aḳ ili(g) beg basa basa şaḳilarag utmaḳ adaḳ | asra | kılmaḳ sav(lar)ag sözle--mişiŋe altı katunlar yirinçü--lüg bolup tod tolı … |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 293–296 | yime pėndim al kel uzatma ėmėl ėmėl | asrasında | busuġlı ėcėl ėmėl timişim dost uzun sanmaḳ ol uzun sanma saḳınç üküş ḳıl ‘ … |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.5.R /1–2 | … üdki savlarıġ ötgürü yaruq yaşuq bilteçi alqu ters nomluġ tirtilarıġ adaq | asra | qılıp yaşurdaçı : |
Aynı gövdeden maddeler
“asra” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).