Tanım
- Yoldan çıkarmak, saptırmak, yanıltmak: “bütünlükin azıttı sizdin üküş ḫalḳnı” sizden birçok insanı saptırdı; “küwezlik azıtur könilik yoluġ” kibir doğruluk yolunu şaşırtır; “ögin köŋülin azıtıp” aklını ve gönlünü saptırıp; “begler begin azıttı” beylerin beyini yanılttı; “tınlıġlarıġ azıdturmaġalır yaŋıldurmaġalır üçün” canlıları saptırmamak, yanıltmamak için; “azıdur yaŋıldurur” saptırır, yanıltır. Tanıklar: Abh2KuTKBDLT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): azıt- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (8):
Bağlamlar
Bütün geçişler (12) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 34/15a2–3 | 62 bütünlükin | azıttı | sizdin üküş ḫalḳnı uḳar ermez mü sizler |
| Ku. T. 34/42b2 | 162 ermez siz anıŋ üze | azıtıġlılar | |
| Ku. T. 36/28b3 | 44 kimni | azıtsa | taŋrı yoḳ aŋar hiç dost anda kiḍin körgey sen zalimlerni ḳaçan körseler ḳı … |
| Ku. T. 36/31a1–3 | 46 ermez olarḳa dostlar yari bėrseler olarḳa taŋrıda aḍın kimni kim | azıtsa | taŋrı yoḳ aŋar yoldın |
| Ku. T. 36/103b1 | … niŋ meliki yerlerniŋ meliki ol kün aḍaḳın bolur ḳıyamet ol kün ziyan ḳılur | azıtġanlar |
KB Kutadgu Bilig
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlarAbh Abhidharma (Shogaito)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 827–828 | ol kirsiz bilmemek (erser) yaŋılur (üçün) adḳanġu-luḳ ed-ler-te又 | (azıdur) | yaŋıldu -rur (üçün) adḳanġu ed-ler-ig yme/tėr bışrunmaḳ yol-ta uzun ödün b … |
| Abh.Sho. 3959 | kim tınlġ-larıġ | azıdturmaġalır | yaŋıldurmaġalır üçün erür. |
TT TT I-X
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T III D 2603.-33–34 | üzte bozta ulatıı [.] üküş telin nızwanı -lar . ögin kön -gülin | azıtıp | . örletür ertii tınlġ-larıġ . ḳaçan ıdduġ ḳaŋımz . ḳalıġ-tın ḳotıı intiŋiz … |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT II, 234 | Öḍlek yaraġ küzetti / Oġrı tuzaḳ uzattı / Begler begin | azıttı | / ḳaçsa ḳalı ḳurtulur |
Aynı gövdeden maddeler
“azıt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).